Adhyaya 65

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति तडागं देवनिर्मितम् । यत्रानर्तो नृपः सिद्धः सुहयो नाम नामतः

સૂત બોલ્યા—ત્યાં દેવોએ રચેલું બીજું એક તળાવ પણ છે; જ્યાં ‘સુહય’ નામે પ્રસિદ્ધ આનર્ત રાજાએ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી।

Verse 2

तेनैव भूभुजा तत्र लिंगं संस्थापितं शुभम् । आनर्तेश्वरसंज्ञं च सर्व सिद्धिप्रदं नृणाम्

એ જ રાજાએ ત્યાં શુભ લિંગની સ્થાપના કરી; તે ‘આનર્તેશ્વર’ નામે ઓળખાય છે અને મનુષ્યોને સર્વ સિદ્ધિ આપનાર છે।

Verse 3

तत्रांगारकषष्ठ्यां यस्तडागे स्नानमाचरेत् । स प्राप्नोति नरः सिद्धिं यथाऽनर्ताधिपेन च

અંગારક-ષષ્ઠીના દિવસે જે તે તળાવમાં સ્નાન કરે છે, તે મનુષ્ય આનર્તાધિપતિની જેમ જ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । कथं सिद्धिस्तु संप्राप्ता आनर्तेन महात्मना । सर्वं कथय तत्सूत सर्वं वेत्सि न संशयः

ઋષિઓ બોલ્યા—મહાત્મા આનર્તને સિદ્ધિ કેવી રીતે પ્રાપ્ત થઈ? હે સૂત, બધું કહો; તમે સર્વ જાણો છો, તેમાં સંશય નથી।

Verse 5

सूत उवाच । आनर्तः सुहयो नाम पुरासीत्पृथिवीपतिः । सर्वारिभिर्हतो युद्धे पलायनपरायणः । उच्छिष्टो म्लेच्छसंस्पृष्ट एकाकी बहुभिर्वृतः

સૂતજીએ કહ્યું—પૂર્વકાળે ‘આનર્ત’ નામનો પૃથ્વીપતિ હતો, જે ‘સુહય’ તરીકે પ્રસિદ્ધ હતો. યુદ્ધમાં સર્વ શત્રુઓથી પરાજિત થઈ તે પલાયનપરાયણ બન્યો; મ્લેચ્છસંસ્પર્શથી કલુષિત, ઉચ્છિષ્ટ સમાન અપવિત્ર, એકલો હોવા છતાં અનેક વિઘ્નો/શત્રુઓથી ઘેરાઈ ગયો.

Verse 6

अथ तस्य कपालं च कापालिक व्रतान्वितः । जगृहे निजकर्मार्थं ज्ञात्वा तं वीरसंभवम्

પછી કાપાલિક વ્રતથી યુક્ત થઈ તેણે પોતાના કર્માનુષ્ઠાનની સિદ્ધિ માટે તે કપાલપાત્ર ગ્રહણ કર્યું; તેને વીર-ભાગ્યથી ઉત્પન્ન પાત્ર જાણીને ધારણ કર્યું.

Verse 7

आनर्तेश्वरसांनिध्ये वसमानो वने स्थितः । स रात्रौ तेन तोयेन सर्वदेवमयेन च

આનર્તેશ્વરના સાન્નિધ્યમાં, વનમાં વસતા, તે રાત્રે સર્વદેવમય એવા તે જળનો ઉપયોગ કરતો હતો.

Verse 8

तडागोत्थेन संपूर्णं रात्रौ कृत्वा प्रमुंचति । आसीत्पूर्वं वणिङ्नाम्ना सिद्धसेन इति स्मृतः । धनी भृत्यसमोपेतः सदा पुण्यपरायणः

તે રાત્રે તળાવમાંથી લાવેલા જળથી તે પાત્ર ભરતો અને પછી તેને ઢાળી દેતો. પૂર્વે ‘સિદ્ધસેન’ નામનો એક વણિક હતો—ધનવાન, સેવકો સાથે, અને સદા પુણ્યકર્મમાં પરાયણ.

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य पण्यबुद्ध्या द्विजोत्तमाः । प्रस्थितश्चोत्तरां काष्ठां स सार्थेन समन्वितः

કેટલાક સમય પછી, હે દ્વિજોત્તમો, વેપારબુદ્ધિથી તે ઉત્તર દિશા તરફ પ્રસ્થાન કર્યો અને એક સાર્થ (કારવાં) સાથે ગયો.

Verse 10

अथ प्राप्तः क्रमात्सर्वैः स गच्छन्मरुमंडल म् । वृक्षोदकपरित्यक्तं सर्वसत्त्वविवर्जितम्

પછી તેઓ બધા ક્રમે ક્રમે આગળ વધતાં તે એક મરુમંડળમાં પહોંચ્યો—જ્યાં વૃક્ષ અને જળનો અભાવ હતો અને સર્વ પ્રાણીઓથી શૂન્ય હતું.

Verse 11

तत्र रात्रिं समासाद्य श्रांताः पांथाः समन्ततः । सुप्ताः स्थानानि संसृत्य गता निद्रावशं तथा

ત્યાં રાત્રિ આવી પહોંચતાં ચારે તરફથી થાકેલા પાંથિકો પોતાના પોતાના સ્થાને જઈ સૂઈ પડ્યા અને નિદ્રાના વશમાં ગયા.

Verse 12

ततः प्रत्यूषमासाद्य समुत्थाय च सत्वरम् । प्रस्थिता उत्तरां काष्ठां मुक्त्वैकं शूद्रसेवकम्

પછી પ્રભાત થતાં તેઓ ત્વરિત ઊઠીને ઉત્તર દિશા તરફ નીકળી પડ્યા અને એક શૂદ્ર સેવકને ત્યાં જ છોડી ગયા.

Verse 13

स वै मार्गपरिश्रांतो गत्वा निद्रावशं भृशम् । न जजागार जातेऽपि प्रयाणे बहुशब्दिते

તે માર્ગની થાકથી અત્યંત નિદ્રાવશ થયો; પ્રસ્થાન સમયે ઘણો શોર થયો છતાં તે જાગ્યો નહીં.

Verse 14

न च तैः स स्मृतः सार्थैर्यैः समं प्रस्थितो गृहात् । न च केनापि संदृष्टः स तु रोधसि संस्थितः

જે સાર્થીઓ સાથે તે ઘરેથી નીકળ્યો હતો તેઓએ તેને યાદ ન કર્યો; કોઈએ તેને જોયો પણ નહીં—તે તો કિનારે/બંધ પર જ ઊભો રહ્યો.

Verse 15

एवं गते ततः सार्थे प्रोद्गते सूर्यमंडले । तीव्रतापपरिस्पृष्टो जजागार ततः परम्

આ રીતે કારવાં આગળ વધ્યું અને સૂર્યમંડળ ઉદય થયું. તીવ્ર તાપથી દાઝીને તે પછી જાગી ઊઠ્યો.

Verse 18

एवं तस्य तृषार्तस्य पतितस्य धरातले । धृतप्राणस्य कृच्छ्रेण संयातोऽस्ताचलं रविः

આ રીતે તરસથી પીડિત તે મનુષ્ય ધરતી પર પડી ગયો; ભારે કષ્ટે પ્રાણ ધારણ કરતો રહ્યો. ત્યારે રવિ અસ્તાચલને જઈ અસ્ત થયો.

Verse 19

ततः किंचित्ससंज्ञोऽभून्मंदीभूते दिवाकरे । चिन्तयामास चित्तेन क्वाहं गच्छामि सांप्रतम्

પછી દિવસકરનું તેજ મંદ પડતાં તેને થોડું ભાન આવ્યું. મનમાં વિચાર્યો—“હવે હું ક્યાં જાઉં?”

Verse 20

न लक्ष्यते क्वचिन्मार्गो दृश्यते न च मानुषम् । नात्र तोयं न च च्छाया नूनं मे मृत्यु रागतः

ક્યાંય માર્ગ દેખાતો નથી, માનવ પણ દેખાતો નથી. અહીં પાણી નથી, છાંયો પણ નથી—નિશ્ચયે મૃત્યુ મને આવી ચડ્યું છે.

Verse 21

एवं चिन्ताप्रपन्नस्य तस्य शूद्रस्य निर्जने । मरौ तस्मिन्समायाता शर्वरी तदनन्तरम्

આ રીતે ચિંતામાં ગરકાવ થયેલો તે શૂદ્ર તે નિર્જન રણમાં એકલો રહ્યો; ત્યારબાદ તરત જ રાત્રિ આવી પહોંચી.

Verse 22

अथ क्षणेन शुश्राव स गीतं मधुरध्वनि । पठतां नन्दिवृद्धानां तथा शब्दं मनोहरम्

ત્યારે ક્ષણમાત્રમાં તેણે મધુર ધ્વનિવાળું ગીત સાંભળ્યું, તેમજ નન્દિવૃદ્ધો પાઠ કરતા મનોહર શબ્દ પણ સાંભળ્યો।

Verse 23

अथापश्यत्क्षणेनैव प्रेतसंघैः सभावृतम् । प्रेतमेकं च सर्वेषामाधिपत्ये व्यव स्थितम्

પછી ક્ષણમાં જ તેણે પ્રેતસમૂહોથી ઘેરાયેલી સભા જોઈ, અને તે સૌ પર અધિપત્યમાં સ્થિત એક પ્રેતને પણ જોયો।

Verse 24

ततस्ते पार्श्वगाः प्रेता एके नृत्यं प्रचक्रिरे । तत्पुरो गीतमन्ये तु स्तुतिं चैव तथा परे

ત્યારે તેની બાજુએ ઊભેલા પ્રેતોમાંના કેટલાકે નૃત્ય શરૂ કર્યું; કેટલાકે તેની સામે ગીત ગાયું; અને અન્યોએ સ્તુતિ અર્પી।

Verse 25

अथासौ प्राह तं शूद्रमतिथे कुरु भोजनम् । स्वेच्छया पिब तोयं च श्रेयो येन भवेन्मम

ત્યારે તેણે તે શૂદ્રને કહ્યું—“હે અતિથિ, ભોજન તૈયાર કર; અને મનગમતું પાણી પી, જેથી મારું કલ્યાણ થાય।”

Verse 26

ततः स भोजनं चक्रे क्षुधार्तश्च पपौ जलम् । भयं त्यक्त्वा सुविश्रब्धः प्रेतराजस्य शासनात्

પછી તેણે ભોજન તૈયાર કર્યું, અને ભૂખથી પીડિત થઈને પાણી પીધું। પ્રેતરાજની આજ્ઞાથી ભય ત્યજી તે નિર્ભય અને વિશ્વાસભર્યો બન્યો।

Verse 27

ततः प्रेताश्च ते सर्वे प्रेतत्वेन समन्विताः । यथाज्येष्ठं यथान्यायं प्रचक्रुर्भोजनक्रियाम्

પછી પ્રેતત્વથી યુક્ત એવા તે બધા પ્રેતો જ્યેષ્ઠતા મુજબ અને વિધિ અનુસાર ભોજન-ક્રિયા કરવા લાગ્યા।

Verse 28

एवं तेषां समस्तानां विलासैः पार्थिवोचितैः । अतिक्रान्ता निशा सर्वा क्रीडतां द्विजसत्तमाः

આ રીતે તેઓ બધા રાજયોગ્ય વિલાસ અને ક્રીડામાં મગ્ન રહ્યા; હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, રમતાં રમતાં આખી રાત વીતી ગઈ।

Verse 29

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । यावत्पश्यति शूद्रः स तावत्तत्र न किञ्चन

પછી નિર્મળ પ્રભાતે, સૂર્યમંડળ ઉદિત થતાં, તે શૂદ્ર જેટલો સમય નજર ફેરવતો રહ્યો તેટલો સમય ત્યાં કશું જ દેખાયું નહીં।

Verse 30

ततश्च चिन्तयामास किमेतत्स्वप्नदर्शनम् । चित्तभ्रमोऽथवाऽस्माकमिन्द्रजालमथापि वा

પછી તે વિચારવા લાગ્યો—“શું આ સ્વપ્નદર્શન છે? કે મનનો ભ્રમ? અથવા કોઈ ઇન્દ્રજાળ જેવી માયા?”

Verse 32

एवं चिन्तयमानस्य भास्करो गगनांगणम् । समारुरोह तापेन तापयन्धरणीतलम्

તે આમ વિચારતો હતો ત્યારે ભાસ્કર આકાશ-આંગણે ચઢી આવ્યો અને પોતાના તાપથી ધરતીતળને તપાવવા લાગ્યો।

Verse 33

ततः कंचित्समाश्रित्य स्वल्पच्छायं महीरुहम् । प्राप्तवान्दिवसस्यांतं क्षुत्पिपासाप्रपीडितः

પછી તે થોડીછાયાં આપતા એક વૃક્ષનો આશ્રય લઈને, ભૂખ અને તરસથી પીડિત થઈ, દિવસના અંત સુધી ટક્યો રહ્યો।

Verse 34

ततो निशामुखे प्राप्ते भूयोऽपि प्रेतराजकम् । प्रेतैस्तैश्चसमोपेतं तथारूपं व्यलोकयत्

પછી રાત્રિ આરંભે, તેણે ફરીથી તે જ પ્રેતો સાથે આવેલા પ્રેતરાજને, પૂર્વવત્ એ જ રૂપમાં જોયો।

Verse 35

तथैव भोजनं चक्रे तस्यातिथ्यसमुद्भवम् । भयेन रहितः शूद्रो हर्षेण महतान्वितः

એ જ રીતે તેણે તે আতિથ્યમાંથી ઉપજેલું ભોજન કર્યું; ભયરહિત તે શૂદ્ર મહાન હર્ષથી પરિપૂર્ણ થયો।

Verse 36

एवं तस्य निशावक्त्रे नित्यमेव स भूपतिः । आतिथ्यं प्रकरोत्येव समागत्य तथैव च

આ રીતે રાત્રિ આવતાં તે રાજા નિયમિત રીતે આવી, પૂર્વવત્ એ જ રીતે আতિથ્ય કરતો રહ્યો।

Verse 37

ततोऽन्यदिवसे प्राप्ते तेन शूद्रेण भूपतिः । पृष्टः किमेतदाश्चर्यं दृश्यते रजनीमुखे

પછી બીજા દિવસે, તે શૂદ્રે રાજાને પૂછ્યું—“રાત્રિના આરંભે દેખાતું આ આશ્ચર્ય શું છે?”

Verse 38

विभवस्ते महाभाग प्रणश्यति निशाक्षये । एतत्कीर्तय मे गुह्यं न चेत्प्रेतप संस्थितम् । अत्र कौतूहलं जातं दृष्ट्वेदं सुविचेष्टितम्

હે મહાભાગ! રાત્રિ ક્ષય થતાં જ તારો વૈભવ નાશ પામે છે. આ ગુહ્ય વાત મને કહો; નહીંતર તું પ્રેતોના અધિપતિ સમ સ્થિત જણાય છે. આ સુવ્યવસ્થિત અદ્ભુત જોઈને મારામાં મહાન કૌતૂહલ જાગ્યું છે.

Verse 39

प्रेत उवाच । अस्ति पुण्यं महाक्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । गंगा च यमुना चैव स्थिते तत्र च संगमे

પ્રેત બોલ્યો—હાટકેશ્વર નામે પરમ પુણ્યદાયક મહાક્ષેત્ર છે. ત્યાં સંગમસ્થળે ગંગા અને યમુના બન્ને વિરાજે છે.

Verse 40

ताभ्यामतिसमीपस्थं शिवस्यायतनं शुभम् । महाव्रतधरस्तत्र तपस्यति सुनैष्ठिकः

આ બન્ને નદીઓની અતિ નજીક શિવનું એક શુભ આયતન છે. ત્યાં મહાવ્રતધારી, પરમ નિષ્ઠાવાન તપસ્વી તપ કરે છે.

Verse 41

स सदा रात्रिशौचार्थं कपालं जलपूरितम् । मदीयं शयने चक्रे तत्र कृत्वा निजां क्रियाम्

તે હંમેશાં રાત્રિ-શૌચ માટે કપાલપાત્રને જળથી ભરતો. ત્યાં પોતાની ક્રિયા પૂરી કરીને તેને મારા શયનસ્થાન પાસે મૂકી દેતો.

Verse 42

तत्प्रभावान्ममेयं हि विभूतिर्जायते निशि । दिवा रिक्ते कृते याति भूय एव महामते

તેના પ્રભાવથી મારી આ વિભૂતિ (ભસ્મ) રાત્રે પ્રગટ થાય છે. દિવસે તેને ખાલી કરવાથી તે અદૃશ્ય થઈ જાય છે, અને હે મહામતે, ફરી પાછી ઉત્પન્ન થાય છે.

Verse 43

तस्मात्कुरु प्रसादं मे तत्र गत्वा कपालकम् । चूर्णं कृत्वा मदीयं तत्तस्मिंस्तोये विनिक्षिप

અતએવ મારા પર કૃપા કર; ત્યાં જઈ મારી કપાલ-અવશેષ લઈ, તેને પીસી ચૂર્ણ બનાવી તે પવિત્ર જળમાં વિસર્જિત કર।

Verse 44

येन मे जायते मोक्षः प्रेतभावात्सुदारुणात्

જેથી આ અતિ ભયંકર પ્રેતભાવમાંથી મને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય।

Verse 45

तथा तत्रास्ति पूर्वस्यां दिशि तत्तीर्थमुत्तमम् । गयाशिर इति ख्यातं प्रेतत्वान्मुक्तिदा यकम्

તેમજ ત્યાં પૂર્વ દિશામાં એક ઉત્તમ તીર્થ છે, જે ‘ગયાશિર’ નામે પ્રસિદ્ધ છે અને પ્રેતત્વમાંથી મુક્તિ આપે છે।

Verse 46

तत्र गत्वा कुरु श्राद्धं सर्वेषां त्वं महामते । दृश्यते तव पार्श्वस्था भद्र संपुटिका शुभाम्

હે મહામતિ! ત્યાં જઈ તું સર્વ માટે શ્રાદ્ધ કર. અને જો—હે ભદ્ર! તારા બાજુમાં એક શુભ સંપુટિકા દેખાય છે।

Verse 47

अस्यां नामानि सर्वेषां यथाज्येष्ठं समालिख । ततः श्राद्धं कुरुष्वाशु दयां कृत्वा गरीयसीम्

આમાં સર્વનાં નામો જ્યેષ્ઠતા મુજબ ક્રમે લખ. પછી પરમ કરુણા કરીને ત્વરિત શ્રાદ્ધ કર।

Verse 48

वयं त्वां तत्र नेष्यामः सुखोपायेन भद्रक । निधिं च दर्शयिष्यामः श्राद्धार्थं सुमहत्तरम्

હે ભદ્ર પુરુષ! અમે તને સરળ ઉપાયથી ત્યાં લઈ જઈશું અને શ્રાદ્ધાર્થે નિર્ધારિત અતિ મહાન નિધિ પણ તને બતાવીશું।

Verse 49

तथेति समनुज्ञाते तेन शूद्रेण सत्वरम् । निन्युस्तं स्कन्धमारोप्य शूद्रं क्षेत्रे यथोदितम्

‘તથૈવ’ એમ શૂદ્રે અનુમતિ આપતાં, તેઓ તરત જ તેને ખભા પર ઉઠાવી, કહ્યા મુજબ તે પવિત્ર ક્ષેત્રમાં લઈ ગયા।

Verse 50

दर्शयामासुरेवास्य निधानं भूरिवित्तजम् । तदादाय गतस्तत्र यत्रासौ नैष्ठिकः स्थितः

તેઓએ તેને તેની દફનાયેલી નિધિ—અઢળક ધનસંપત્તિ—બતાવી; તે લઈને જ્યાં તે નૈષ્ઠિક તપસ્વી સ્થિત હતો ત્યાં ગયો।

Verse 51

ततः प्रणम्य तं भक्त्या कथ यामास विस्तरात् । तस्य भूतपतेः सर्वं वृत्तांतं विनयान्वितः

પછી તેણે ભક્તિપૂર્વક તેને પ્રણામ કર્યો અને વિનયসহ તે ભૂતપતિ વિષેનો સમગ્ર વર્તાંત વિસ્તારે કહી સંભળાવ્યો।

Verse 52

ततो लब्ध्वा कपालं तच्चूर्णयित्वा समाहितः । गंगायमुनयोर्मध्ये प्रचिक्षेप मुदान्वितः

પછી તેણે કપાલ પ્રાપ્ત કરીને, મન એકાગ્ર કરી તેને ચૂર્ણ કર્યું અને આનંદપૂર્વક ગંગા-યમુના વચ્ચેના જળમાં વિસર્જિત કર્યું।

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्रेतो दिव्यरूपवपुर्धरः । विमानस्थोऽब्रवीद्वाक्यं शूद्रं तं हर्षसंयुतः

તત્ક્ષણે તે પ્રેત દિવ્ય તેજોમય રૂપ ધારણ કરીને, વિમાનમાં સ્થિત થઈ, હર્ષપૂર્વક તે શૂદ્રને વચન બોલ્યો।

Verse 54

प्रसादात्तव मुक्तोऽहं प्रेतत्वाद्दारुणादितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवालयम्

તમારા પ્રસાદથી હું આ ભયંકર પ્રેતત્વમાંથી મુક્ત થયો છું। તમારું મંગળ થાઓ; હવે હું ત્રિદિવના ધામે જઈશ।

Verse 55

एतेषामेव सर्वेषामिदानीं श्राद्धमाचर । गत्वा गयाशिरः पुण्यं येन मुक्तिः प्रजायते

હવે આ સૌ માટે શ્રાદ્ધ આચર। પછી પુણ્ય ગયાશિર જઈ, જેના દ્વારા મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 56

ततः स विस्मयाविष्टस्तेषामेव पृथक्पृथक् । श्राद्धं चक्रे च भूतानां नित्यमेव समाहितः

પછી તે આશ્ચર્યમાં લીન થઈ, તે પ્રેતભૂત પિતૃઓ માટે એકેક કરીને શ્રાદ્ધ કરતો રહ્યો અને સદા સમાધાનચિત્ત રહ્યો।

Verse 57

तेऽपि सर्वे गताः स्वर्गं प्रेतास्तस्य प्रभावतः । ददुश्च दर्शनं तस्य स्वप्रे हर्षसमन्विताः

તેના પ્રભાવથી તે બધા પ્રેત સ્વર્ગે ગયા અને હર્ષપૂર્વક સ્વપ્નમાં તેને પોતાનું દર્શન આપ્યું।

Verse 58

ततः शूद्रः स विज्ञाय तत्क्षेत्रं पुण्यवर्ध नम् । न जगाम गृहं भूयस्तत्रैव तपसि स्थितः

ત્યારે તે શૂદ્રે તે ક્ષેત્રને પુણ્યવર્ધક જાણીને ફરી ઘર તરફ ગયો નહિ; ત્યાં જ તપશ્ચર્યામાં સ્થિર રહ્યો.

Verse 59

गंगायमुनयोः पार्श्वे शूद्रकेश्वरसंज्ञितम् । लिगं संस्थापितं तेन सर्वपातकनाशनम्

ગંગા-યમુનાના તટસન્નિધિમાં તેણે ‘શૂદ્રકેશ્વર’ નામનું શિવલિંગ સ્થાપ્યું; તે સર્વ પાતકોનો નાશ કરનાર છે.

Verse 60

यस्तयोर्विधिवत्स्नानं कृत्वा पूजयते नरः । शूद्रकेश्वरसंज्ञं च लिंगं श्रद्धासमन्वितः

જે મનુષ્ય તે તીર્થોમાં વિધિપૂર્વક સ્નાન કરીને શ્રદ્ધાસહિત ‘શૂદ્રકેશ્વર’ નામના લિંગની પૂજા કરે છે—

Verse 61

स सर्वैः पातकैर्मुक्तः प्रयाति शिव मंदिरम् । स्तूयमानश्च गंधर्वैर्विमानवरमाश्रितः

તે સર્વ પાતકોથી મુક્ત થઈ શિવધામે જાય છે; ગંધર્વો દ્વારા સ્તુત થતો શ્રેષ્ઠ વિમાનમાં આરુઢ થાય છે.

Verse 62

यस्तत्र त्यजति प्राणान्कृत्वा प्रायोपवेशनम् । न च भूयोऽत्र संसारे स जन्माप्नोति ।मानवः

જે ત્યાં પ્રાયોપવેશન (ઉપવાસપૂર્વક દેહત્યાગ) કરીને પ્રાણ ત્યજે છે, તે મનુષ્ય આ સંસારમાં ફરી જન્મ પામતો નથી.

Verse 63

गंडूषमपि तोयस्य यस्तस्य निवसन्पिबेत् । सोऽपि संमुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्

જે ત્યાં નિવાસ કરીને તે જળનો માત્ર એક ગંડૂષ પણ પીવે, તે જન્મથી મૃત્યુ સુધી ચોંટેલા પાપભારથી પણ મુક્ત થાય છે।

Verse 64

यस्तत्र ब्राह्मणेंद्राणां संप्रयच्छति भोजनम् । पितरस्तस्य तृप्यंति यावत्कल्पशतत्रयम्

જે ત્યાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને ભોજન અર્પે છે, તેના પિતૃઓ ત્રણસો કલ્પો સુધી તૃપ્ત રહે છે।

Verse 65

त्रुटिमात्रं च यो दद्यात्तत्र स्वर्णं समाहितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

જે ત્યાં એકાગ્ર ચિત્તે સોનાનું ત્રુટિમાત્ર પણ દાન કરે, તે રાજસૂય અને અશ્વમેધ યજ્ઞોનું સંપૂર્ણ ફળ પામે છે।

Verse 66

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्तीर्थवरमाश्रयेत् । य इच्छेच्छाश्वतं स्वर्गं सदैव मनुजो द्विजाः

અતએવ, હે દ્વિજોઃ! જે મનુષ્ય શાશ્વત સ્વર્ગ ઇચ્છે, તેણે સર્વ પ્રયત્નથી તે ઉત્તમ તીર્થનો આશ્રય લેવો જોઈએ।

Verse 67

अत्र गाथा पुरा गीता गौतमेन महर्षिणा । गंगायमुनयोस्तं च प्रभावं वीक्ष्य विस्मयात्

અહીં પ્રાચીનકાળે મહર્ષિ ગૌતમએ ગંગા-યમુનાના તે પ્રભાવને જોઈ વિસ્મયથી એક ગાથા ગાઈ હતી।

Verse 68

गंगायमुनयोः संगे नरः स्नात्वा समाहितः । शूद्रेश्वरं समालोक्य सद्यः स्वर्गमवाप्नुयात्

ગંગા-યમુનાના સંગમે જે એકાગ્ર ચિત્તે સ્નાન કરીને શૂદ્રેશ્વરનું દર્શન કરે છે, તે તત્કાળ સ્વર્ગને પામે છે.

Verse 69

एतद्वः सर्वमाख्यातं गंगायमुनयोर्मया । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો! ગંગા-યમુનાનું આ સર્વ મહાત્મ્ય મેં તમને કહેલું છે; તે સર્વ પાતકોનો નાશ કરનારું છે.