Adhyaya 60

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । माहित्थेयं त्वयाख्याता या पुरा सूतनन्दन । केन संस्थापिता तत्र वद सर्वमशेषतः

ઋષિઓએ કહ્યું—હે સૂતનંદન! તમે અગાઉ જે ‘માહિત્થિ’નું વર્ણન કર્યું, તે ત્યાં કોણે સ્થાપિત કરી? સર્વ વાત નિઃશેષે કરીને કહો।

Verse 2

सूत उवाच । शोषणीनाम या विद्या पुरागस्त्येन साधिता । आथर्वणेन मन्त्रेण स्वयं च परमेश्वरी

સૂતે કહ્યું—‘શોષણી’ નામની જે વિદ્યા, તે પૂર્વે અગસ્ત્યે સિદ્ધ કરી હતી; તેની સાથે આથર્વણ મંત્ર હતો અને સ્વયં પરમેશ્વરી પણ (તેમાં) સંલગ્ન હતાં।

Verse 3

ततः संशोषितस्तेन स समुद्रो महात्मना । मित्रावरुणपुत्रेण सा प्रोक्ता पुरतः स्थिता

પછી તે મહાત્મા મિત્ર-વરুণપુત્રે સમુદ્રને પણ શોષી નાખ્યો; અને ‘શોષણી-વિદ્યા’ ઉચ્ચારિત થતાં જ તે તેના સમક્ષ પ્રત્યક્ષ રૂપે પ્રગટ થઈ ઊભી રહી।

Verse 4

माहित्थं साधितं यस्मात्त्वया मे सकलं शुभम् । माहित्थानाम तस्मात्त्वं देवता संभविष्यसि

“કારણ કે તારા દ્વારા આ ‘માહિત્થ’ સિદ્ધ થયું અને મને સંપૂર્ણ શુભ ફળ પ્રાપ્ત થયું; તેથી તું ‘માહિત્થ’ નામે દેવતા બનશે।”

Verse 5

चमत्कारपुरक्षेत्रे पूजां प्राप्स्यस्यनुत्तमाम् । यस्त्वामाथर्वणैर्मन्त्रैस्तत्रस्थां भक्तिसंयुतः

“ચમત્કારપુર ક્ષેત્રમાં તને અનુત્તમ પૂજા પ્રાપ્ત થશે; અને જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક ત્યાં સ્થિત તારી આથર્વણ મંત્રોથી પૂજા કરશે…”

Verse 6

पूजयिष्यति वृद्धिं च सर्वकालमवाप्स्यति । तस्मात्तत्र द्रुतं गच्छ मया सार्द्धं पुरोत्तमे

તે તારી પૂજા કરશે અને સર્વકાળ સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરશે. તેથી, હે પુરોત્તમ નગર! મારી સાથે ત્વરિત ત્યાં જા.

Verse 7

द्विजानां रक्षणार्थाय नित्यं संनिहिता भव । एवं सा तत्र संभूता माहित्था वरदेवता

દ્વિજોના રક્ષણાર્થે તું નિત્ય અહીં સન્નિહિત રહેજે. આ રીતે ત્યાં વરદાયિની દેવી મહિટ્ઠા પ્રગટ થઈ સ્થિર નિવાસે રહી.

Verse 9

ययाऽयं चलितः शैलः स्वशक्त्या निश्चलीकृतः । स्कन्देनेह द्विजश्रेष्ठाः शक्त्या विद्धस्तदग्रतः । नरादित्यस्ततश्चान्यो यो नरेण प्रतिष्ठितः । षष्ठ्यां तं सूर्यवारेण दृष्ट्वा पापात्प्रमुच्यते

જેણીની શક્તિથી આ હલેલો પર્વત સ્થિર અને અચળ થયો. હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! અહીં સ્કંદે પોતાની શક્તિથી તેના અગ્રભાગે તેને વિંધ્યો. ત્યારબાદ મનુષ્યે પ્રતિષ્ઠિત કરેલ ‘નરાદિત્ય’ નામની સૂર્યપ્રતિમા છે; રવિવારે આવતી ષષ્ઠી તિથિએ તેનું દર્શન કરવાથી પાપમુક્તિ થાય છે.

Verse 10

न शत्रूणां पराभूतिं प्रयास्यति यथार्जुनः । रोगी विमुच्यते रोगाद्दरिद्रो धनमाप्नुयात्

તે શત્રુઓના હાથે પરાજય પામશે નહીં, જેમ અર્જુન પરાજિત ન થયો. રોગી રોગમાંથી મુક્ત થાય છે અને દરિદ્ર ધન પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

Verse 11

तथा गोवर्धनधरं तत्र देवं जनार्दनम् । यः पश्येत्कार्तिके शुक्ले संप्राप्ते प्रथमे दिने । तस्य गावः प्रभूताः स्युर्नीरोगा द्विसत्तमाः

તે જ રીતે, કાર્તિક શુક્લ પક્ષના પ્રથમ દિવસે ત્યાં ગોવર્ધનધારી દેવ જનાર્દનનું જે દર્શન કરે છે, હે દ્વિસત્તમ! તેની ગાયો બહુ થાય અને નિરોગ રહે.

Verse 12

नरसिंहवपुः साक्षात्तथा देवो हरिः स्वयम् । तथा विनायकस्तत्र सर्वकामप्रदायकः । सर्वविघ्नहरश्चैव स्थापितश्चार्जुनेन हि

ત્યાં સాక్షાત્ હરિ સ્વયં નરસિંહ-રૂપે વિરાજમાન છે. ત્યાં વિનાયક પણ છે—સર્વ કામનાઓ આપનાર અને સર્વ વિઘ્નો હરનાર; તેને અર્જુને જ સ્થાપિત કર્યો છે.

Verse 14

यस्तमाथर्वणैर्मंत्रैः पूजयेद्द्वादशीदिने । कार्तिकस्य सिते पक्षे स याति परमां गतिम्

કાર્તિક માસના શુક્લ પક્ષની દ્વાદશી તિથિએ અથર્વણ મંત્રોથી જે તેમનું પૂજન કરે છે, તે પરમ ગતિને પામે છે.

Verse 15

तथा तत्र द्विजश्रेष्ठा नरनारायणावुभौ । देवौ परमतेजस्वी यस्तौ पश्यति भक्तितः

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! ત્યાં પરમ તેજસ્વી દેવ નર અને નારાયણ—બન્ને પણ છે. જે ભક્તિપૂર્વક તેમનું દર્શન કરે…

Verse 16

पूजयेच्च द्विजश्रेष्ठा द्वादश्या दिवसे स्वयम् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

અને હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! જો તે સ્વયં દ્વાદશીના દિવસે પૂજા કરે, તો તે જરા-મરણથી રહિત પરમ સ્થાનને પામે છે.

Verse 17

तीर्थयात्राकृतारंभः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातो द्विजोत्तमाः

તીર્થયાત્રાનો આરંભ કરીને કુંતીપુત્ર ધનંજય (અર્જુન), હે દ્વિજોત્તમો, હાટકેશ્વરના પવિત્ર ક્ષેત્રમાં આવી પહોંચ્યો.

Verse 18

दृष्ट्वा तत्पावनं क्षेत्रं तीर्थपूगप्रपूरितम् । आदित्यं स्थापयामास प्रासादे सुमनोहरे

તીર્થસમૂહોથી પરિપૂર્ણ એવા તે પાવન ક્ષેત્રને જોઈને તેણે અતિ મનોહર પ્રાસાદમાં આદિત્યદેવની પ્રતિષ્ઠા કરી।

Verse 19

नरनारायणौ देवौ तस्याग्रे स्थापितौ ततः । तथा गोवर्धनधरस्तत्र देवः प्रतिष्ठितः

પછી તે મંદિરના અગ્રભાગે નર-નારાયણ દેવદ્વયની સ્થાપના કરવામાં આવી; તેમજ ગોવર્ધનધર ભગવાન પણ ત્યાં વિધિપૂર્વક પ્રતિષ્ઠિત થયા।

Verse 20

नरसिंहं तथैवान्यं श्रद्धया परया युतः । एवं संस्थाप्य कौंतेयो देवगृहसुपंचकम्

પરમ શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈ તેણે નૃસિંહ ભગવાન તથા એક અન્ય દેવતાની પણ સ્થાપના કરી। આ રીતે કૌંતેયે પાંચ ઉત્તમ દેવગૃહોનો સમૂહ સ્થાપ્યો।

Verse 21

ततो विप्रान्समाहूय सर्वांस्तान्पुरसंभवान् । प्रोवाच प्रणतो भक्त्या धनं दत्त्वा सुपुष्कलम्

પછી તે નગરના સર્વ બ્રાહ્મણોને બોલાવી, ભક્તિપૂર્વક નમસ્કાર કરીને તેણે તેમને સંબોધ્યા અને અતિ પ્રચુર ધન દાનમાં આપ્યું।

Verse 22

मया संस्थापितः सूर्यः सर्वरोगक्षयावहः । तथार्पितश्च युष्माकं चिंतनीयं सदैव तु

મારા દ્વારા પ્રતિષ્ઠિત આ સૂર્યદેવ સર્વ રોગોનો ક્ષય કરનાર છે. આ સેવા/વ્યવસ્થા તમને અર્પિત છે; તેથી તેને સદૈવ સ્મરીને જાળવતા રહો।

Verse 23

विप्रा ऊचुः । गच्छ त्वं पांडवश्रेष्ठ सुविश्रब्धः स्वमालयम् । वयं सर्वे करिष्यामस्तवश्रेयोऽभिवर्धनम्

બ્રાહ્મણોએ કહ્યું—હે પાંડવશ્રેષ્ઠ, નિશ્ચિંત થઈને પોતાના ગૃહે જા. અમે સર્વે મળીને તારા કલ્યાણ અને શુભ કીર્તિની વૃદ્ધિ માટે યથાશક્તિ પ્રયત્ન કરીશું.

Verse 24

ततोऽर्जुनः प्रहृष्टात्मा तेभ्यो दत्त्वा धनं बहु । तानामंत्र्य नमस्कृत्य जगाम स्वपुरं प्रति

પછી હર્ષિત હૃદયવાળા અર્જુને તેમને ઘણું ધન આપ્યું; ત્યારબાદ તેમની વિદાય લઈને અને નમસ્કાર કરીને પોતાના નગર તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.

Verse 25

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं नरादित्यस्य संभवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः शृण्वतां पापनाशनम्

સૂતએ કહ્યું—નારાદિત્યનો ઉદ્ભવ વિષેનું આ સર્વ મેં તમને કહેલું છે. હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠો, આ મહાત્મ્યનું શ્રવણ પાપનાશક છે.

Verse 413

यस्तं पूजयते भक्त्या चतुर्थ्यां मोदकाशनैः । स सर्वविघ्ननिर्मुक्तो लभते वांछितं फलम् । तत्र स्थितो द्विजेंद्राणां हिताय द्विजसत्तमाः

જે ચતુર્થીના દિવસે ભક્તિપૂર્વક મોદકનો નૈવેદ્ય અર્પી તેમની પૂજા કરે છે, તે સર્વ વિઘ્નોથી મુક્ત થઈ ઇચ્છિત ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. હે દ્વિજસત્તમો, તેઓ ત્યાં દ્વિજેન્દ્રોના હિતાર્થે નિવાસ કરે છે.