Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 90

Devanagari script

सर्वपापहरा तेन गर्तेयं पृथि वीपते । भ्रूणगर्तेति विख्याता तस्य नामा जगत्त्रये

Transliteration

sarvapāpaharā tena garteyaṃ pṛthi vīpate | bhrūṇagarteti vikhyātā tasya nāmā jagattraye

Translation

અતએવ, હે પૃથ્વીપતે, આ ગર્ત સર્વ પાપોને હરનાર બની ગયો. ત્રિલોકમાં તેનું નામ ‘ભ્રૂણગર્ત’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.

Word by Word

• सर्व-पाप-हरा: remover of all sins
• सर्व-पाप-हरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-पाप-हर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; तत्पुरुषः (सर्वाणि पापानि हरति)

• तेन: by that/therefore
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम

• गर्ता: the pit
• गर्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गर्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्

• इयम्: this
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; सर्वनाम

• पृथिवी-पते: O lord of the earth (king)
• पृथिवी-पते: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी-पति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः (आह्वान), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्याः पतिः)

• भ्रूण-गर्ता: the embryo-pit (named thus)
• भ्रूण-गर्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रूण-गर्ता (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; तत्पुरुषः (भ्रूणस्य गर्ता)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्ययम् (quotative particle)

• विख्याता: is renowned/known
• विख्याता: Karta (Predicate/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विख्यात (कृदन्त; √ख्या धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्; भूतकृदन्त-विशेषणम्

• तस्य: of it/of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्; सर्वनाम

• नाम: name
• नाम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्

• जगत्-त्रये: in the three worlds
• जगत्-त्रये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जगत्-त्रय (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्; द्विगु-समासः (त्रीणि जगन्ति)

Speaker

Unspecified in snippet (narrative voice within Sūta’s telling in this adhyāya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhrūṇagarta

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: pṛthivīpati (addressed as ‘O lord of the earth’)

Visual Art Cues

Scene: A sacred earthen pit now luminous, with subtle divine radiance rising from it; pilgrims/kingly figure gestures in reverence as the name ‘Bhrūṇagarta’ is proclaimed, the landscape sanctified by unseen presence.

Characters & Entities

• Bhrūṇagarta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes spiritually potent through divine cause and tradition, earning fame as a place that destroys accumulated sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bhrūṇagarta, a named sacred spot (a ‘pit’/site) praised as sarvapāpaharā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated in this verse; it focuses on the tīrtha’s name and sin-destroying power.