Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

ततस्ते राक्षसाः शेषाः समंतात्तं महीपतिम् । परिवार्य महावृक्षैर्जघ्नुः पाषाणवृष्टिभिः

Transliteration

tataste rākṣasāḥ śeṣāḥ samaṃtāttaṃ mahīpatim | parivārya mahāvṛkṣairjaghnuḥ pāṣāṇavṛṣṭibhiḥ

Translation

પછી બાકી રહેલા રાક્ષસોએ ચારે તરફથી તે મહીપતિને ઘેરી લીધો અને મહાવૃક્ષો ફેંકીને તથા પથ્થરોની વર્ષા કરીને પ્રહાર કર્યો।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), पुल्लिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (plural)

• राक्षसाः: rākṣasas
• राक्षसाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (plural)

• शेषाः: remaining
• शेषाः: Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गे (masculine), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम् (plural)

• समन्तात्: from all sides
• समन्तात्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्तात् (अव्यय)
• Form: अव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (pronoun), पुल्लिङ्गे (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (singular)

• महीपतिम्: the king
• महीपतिम्: Karma (Object apposition/कर्म-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही + पति (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास, पुल्लिङ्गे (masculine), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम् (singular)

• परिवार्य: having surrounded
• परिवार्य: Sambandha (Gerundial/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: परि-√वृ (धातु) → परिवार्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (prior action)

• महावृक्षैः: with huge trees
• महावृक्षैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महा + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘great trees’), पुल्लिङ्गे (masculine), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम् (plural)

• जघ्नुः: they struck/killed
• जघ्नुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (plural), परस्मैपदम् (Parasmaipada)

• पाषाणवृष्टिभिः: with showers of stones
• पाषाणवृष्टिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पाषाण + वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘stone-rain’), स्त्रीलिङ्गे (feminine), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम् (plural)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; specific speaker not stated in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-sattama (contextual addressee)

Visual Art Cues

Scene: Rākṣasas encircle the king; uprooted trees are swung like clubs; stones rain down in an arc, creating a chaotic ring around the central, steadfast ruler.

Characters & Entities

• Rākṣasa
• Mahīpati (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma often retaliates collectively; steadfastness in protecting order is a hallmark of righteous kingship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not explicitly named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.