Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्विप्रा विशेषेण प्रहर्षितः । अर्घ्यं दत्त्वा दिनेशाय ततः प्रोवाच सादरम्

Transliteration

sūta uvāca | tacchrutvā sa munirviprā viśeṣeṇa praharṣitaḥ | arghyaṃ dattvā dineśāya tataḥ provāca sādaram

Translation

સૂત બોલ્યા—હે બ્રાહ્મણો, તે સાંભળીને તે મુનિ વિશેષ આનંદિત થયો. દિનેશ (સૂર્યદેવ)ને અર્ઘ્ય અર્પણ કરીને પછી સન્માનપૂર્વક બોલ્યો।

Word by Word

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect); प्रथम-पुरुषः, एकवचनम् — Perfect 3rd person singular

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Accusative singular neuter

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund) — having heard

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular

• मुनिः: the sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — Nominative singular

• विप्राः: O Brahmins
• विप्राः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, सम्बोधन-प्रथमा (सम्बोधन), बहुवचनम् — Vocative plural (addressing the Brahmins)

• विशेषेण: especially
• विशेषेण: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेष (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषण-प्रयोगः — Instrumental used adverbially (‘especially’)

• प्रहर्षितः: delighted, greatly pleased
• प्रहर्षितः: Karta (Predicate adjective/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-हृष् (धातु)
• Form: कृदन्तः; क्त-प्रत्ययान्तः (PPP); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् — PPP used adjectivally

• अर्घ्यम्: arghya-offering
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् — Accusative singular

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive/gerund) — having given

• दिनेशाय: to the Sun (lord of day)
• दिनेशाय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: दिनेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्गः, चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम् — Dative singular

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (क्रम/अनन्तरवाचक) — ‘then/thereupon’

• प्रोवाच: said, spoke forth
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र- वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect); प्रथम-पुरुषः, एकवचनम् — Perfect 3rd person singular

• सादरम्: respectfully
• सादरम्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सादर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषण-प्रयोगः — Accusative used adverbially (‘respectfully’)

Speaker

Sūta

Skanda Dialogue

Listener: Viprāḥ (brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: Sūta narrates as the sage, delighted, stands facing the rising Sun and offers arghya—water cupped in hands—while brāhmaṇas witness; sunlight streams over a riverbank or āśrama courtyard.

Characters & Entities

• Sūta
• Agastya (implied)
• Dineśa (Sūrya)
• Vipras (brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Recognition of divinity should be met with reverence expressed through proper offerings and humble speech.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The line operates within a tīrtha-māhātmya framework; it highlights Sūrya-upacāra (honoring the Sun) rather than naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering arghya to Sūrya (Dineśa) is explicitly mentioned.