Adhyaya 30

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । तोषितः केन सिद्धेन तत्र सिद्धेश्वरो विभुः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरात्सूतनन्दन

ઋષિઓએ કહ્યું—ત્યાં કયા સિદ્ધ દ્વારા વિભુ સિદ્ધેશ્વર પ્રસન્ન થયા? હે સૂતનંદન, આ બધું વિસ્તારે કહો।

Verse 2

सूत उवाच । आसीत्सिद्धाधिपोनाम पुरा हंस इति स्मृतः । अनपत्यतया तस्य कालश्चक्राम भूरिशः

સૂતજી બોલ્યા—પ્રાચીન કાળે સિદ્ધોમાં એક અધિપતિ ‘હંસ’ નામે પ્રસિદ્ધ હતો. તેને સંતાન ન હોવાથી ઘણો સમય વીતી ગયો.

Verse 3

ततश्चिन्ता प्रपन्नः स गत्वा देवपुरोहितम् । पप्रच्छागिरसः पुत्रं विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

પછી ચિંતાથી વ્યાકુળ થઈ તે દેવોના પુરોહિત પાસે ગયો અને અઙ્ગિરાના પુત્ર, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ એવા બૃહસ્પતિને પ્રશ્ન કર્યો.

Verse 4

भगवंश्चानपत्यस्य वार्द्धकं मे समागतम् । तस्मादपत्यलाभाय ममोपायं प्रकीर्तय

તે બોલ્યો—“ભગવન્, સંતાન વિના જ મને વૃદ્ધાવસ્થા આવી પહોંચી છે. તેથી સંતાનલાભ માટેનો ઉપાય મને કહો.”

Verse 5

तीर्थयात्रां व्रतं वापि शांतिकं वा द्विजोत्तम । येन स्यात्संततिः शीघ्रं त्वत्प्रसादाद्बृहस्पते

“હે દ્વિજોત્તમ બૃહસ્પતે! તીર્થયાત્રા હોય કે વ્રત હોય કે શાંતિ કર્મ—તમારા પ્રસાદથી જેથી શીઘ્ર સંતતિ થાય, તે મને કહો.”

Verse 6

बृहस्पतिश्चिरं ध्यात्वा सिद्धं प्राह ततः परम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं गत्वा तत्र तपः कुरु

બૃહસ્પતિએ લાંબા સમય સુધી ધ્યાન કરીને તે સિદ્ધને કહ્યું—“ચમત્કારપુરના પવિત્ર ક્ષેત્રમાં જઈ ત્યાં તપ કરો.”

Verse 7

ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं वंशोद्धारक्षमं शुभम् । नान्यं पश्यामि सिद्धेश सुतोपायं शुभावहम्

ત્યાર પછી તું સદ્પુત્રને પ્રાપ્ત કરશ—જે શુભ હશે અને વંશના ઉદ્ધાર તથા રક્ષણમાં સમર્થ હશે. હે સિદ્ધેશ્વર! પુત્રલાભ માટે આથી વધુ મંગલકારી બીજો ઉપાય મને દેખાતો નથી।

Verse 8

ततस्तत्क्षेत्रमासाद्य स सिद्धः श्रद्धयान्वितः । लिंगं संपूजयामास यथोक्तविधिना स्वयम्

પછી તે પવિત્ર ક્ષેત્રે પહોંચી, શ્રદ્ધાથી યુક્ત તે સિદ્ધે સ્વયં શાસ્ત્રોક્ત વિધિ પ્રમાણે શિવલિંગની સમ્પૂજા કરી।

Verse 9

ततश्चाराधयामास दिवानक्तमतंद्रितः । बलि पूजोपहारेण गीतवाद्योच्छ्रयादिभिः

પછી તે દિવસ-રાત અવિરત આરાધના કરતો રહ્યો; બલિ, પૂજા-ઉપહાર, દાન-પ્રસ્તુતિ તથા ગીત, વાદ્ય અને અન્ય ભક્તિ-આચરણોથી (શિવને) પ્રસન્ન કરતો રહ્યો।

Verse 10

चांद्रायणैस्तथा कृच्छ्रैः पाराकैर्द्विजसत्तमाः । तथा मासोपवासैश्च तोषयामास शंकरम्

ચાંદ્રાયણ વ્રતો, કઠોર કૃચ્છ્ર અને પારાક તપો, તેમજ માસભરના ઉપવાસોથી તે દ્વિજશ્રેષ્ઠે શંકરને તોષ્યો।

Verse 11

ततो वर्षसहस्राभ्यां तस्य तुष्टो महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा वृषारूढः सहोमया

પછી હજાર વર્ષ પછી મહેશ્વર તેના પર પ્રસન્ન થયા; વೃಷભ પર આરુઢ થઈ, ઉમાસહિત દર્શન આપી તેમણે તેને વચન કહ્યું।

Verse 12

हंसाद्य तव तुष्टोऽहं तस्मात्प्रार्थय वांछितम् । अहं ते संप्रदास्यामि दुष्प्राप्यमपि निश्चितम्

હે હંસ! આજે હું તારા પર પ્રસન્ન છું; તેથી તને જે ઇચ્છિત હોય તે માગ. નિશ્ચયે દુર્લભ પણ હું તને પ્રદાન કરીશ.

Verse 13

हंस उवाच । अपत्यार्थं समारंभो मयाऽद्य विहितः पुरा । तस्मात्त्वं देहि मे पुत्रान्वंशोद्धारक्ष मान्विभो

હંસ બોલ્યો—સંતાન માટે મેં પૂર્વે આ અનુષ્ઠાન આરંભ્યું હતું. તેથી હે વિભુ, મને પુત્રો આપો, જે મારા વંશનું ઉદ્ધાર અને રક્ષણ કરે.

Verse 14

त्वया चैव सदा लिंगे स्थेयमत्र सुरोत्तम । मम वाक्यादसंदिग्धं सर्वलोकहितार्थतः

અને હે દેવશ્રેષ્ઠ! તમે અહીં આ લિંગમાં સદા સ્થિત રહો. મારા વચનથી આ નિઃસંદેહ છે—સર્વ લોકના હિત માટે.

Verse 16

यो मामत्र स्थितं मर्त्यः पूजयिष्यति भक्तितः । तस्याहं संप्रदास्यामि चित्तस्थं सकलं फलम्

જે મર્ત્ય મને અહીં સ્થિત જાણીને ભક્તિપૂર્વક પૂજશે, તેના ચિત્તમાં રહેલું સર્વ ફળ હું પૂર્ણરૂપે પ્રદાન કરીશ.

Verse 17

यो मे लिंगस्य याम्याशां स्थित्वा मंत्रं जपिष्यति । षडक्षरं प्रदास्यामि तस्यायुष्यं सुतान्वितम्

જે મારા લિંગની દક્ષિણ દિશામાં ઊભો રહી મંત્રજપ કરશે, તેને હું ષડક્ષર મંત્ર આપીશ અને પુત્રસહિત દીર્ઘ આયુષ્ય આપિશ.

Verse 18

एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः । हंसोऽपि च गृहं गत्वा पुत्रानाप महोदयान्

આ રીતે કહી મહાદેવ ત્યારપછી અદૃશ્ય થઈ ગયા. હંસ પણ ઘેર જઈ મહોદય અને સમૃદ્ધિવાળા પુત્રોને પ્રાપ્ત થયો.

Verse 19

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं यत्नतो द्विजाः । स्पर्शनीयं च पूज्यं च नमस्कार्यं प्रयत्नतः

અતએવ, હે દ્વિજોઃ સર્વ પ્રયત્ન અને કાળજીપૂર્વક તે લિંગને સ્પર્શ કરવું, પૂજા કરવી અને ભક્તિપૂર્વક નમસ્કાર કરવો જોઈએ.

Verse 20

षडक्षरेण मन्त्रेण कीर्तनीयं च शक्तितः । वांछद्भिर्वांछितान्कामान्दुर्लभांस्त्रिदशैरपि

અને પોતાની શક્તિ મુજબ ષડક્ષર મંત્રનું કીર્તન-જપ કરવું જોઈએ; તે ઇચ્છુકોને ઇચ્છિત કામનાઓ આપે છે, જે દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે.