Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 155

Devanagari script

ततोऽहं भार्गवं गत्वा विनयेन समन्वितः । ययाचे कन्यकां ता च कृतांजलिपुटः स्थितः

Transliteration

tato'haṃ bhārgavaṃ gatvā vinayena samanvitaḥ | yayāce kanyakāṃ tā ca kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitaḥ

Translation

પછી હું વિનયથી યુક્ત થઈ ભાર్గવ પાસે ગયો. મેં તે કન્યાનું યાચન કર્યું અને કરજોડીને ભક્તિપૂર્વક ઊભો રહ્યો.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय; adverb ‘then/from there’

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular

• भार्गवम्: Bhārgava (the sage)
• भार्गवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्गव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (goal/person approached)

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्यय-कृदन्त (क्त्वा), पूर्वकाल; absolutive ‘having gone’

• विनयेन: with humility
• विनयेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular

• समन्वितः: endowed (with)
• समन्वितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + अन्वि (धातु) → समन्वित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘endowed/possessed’ qualifying ‘अहम्’

• ययाचे: I requested/begged
• ययाचे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: याच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्ष/अनद्यतनभूत), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; Perfect 1sg ‘I begged’

• कन्यकाम्: the maiden
• कन्यकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Pronoun referring to the maiden

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात; conjunction

• कृताञ्जलिपुटः: with hands folded in añjali
• कृताञ्जलिपुटः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अञ्जलि + पुट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुष: ‘whose hands are in a folded-cup (añjali)’

• स्थितः: stood
• स्थितः: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; used predicatively ‘stood’

Speaker

Unnamed narrator (male)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The narrator arrives at Bhārgava’s hermitage, stands with folded hands, and respectfully requests the maiden in a formal, humble posture.

Characters & Entities

• Bhārgava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even personal aims should be pursued through vinaya (humility) and proper dharmic procedure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it remains within the broader Tīrthamāhātmya narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse models respectful conduct (añjali, humility) in a dharmic request.