Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 35

Devanagari script

एतत्पुण्यं प्रशस्यं च पृथिवीदानमुत्तमम् । शृण्वतामपि राजेंद्र तद्देहाद्यघनाशनम्

Transliteration

etatpuṇyaṃ praśasyaṃ ca pṛthivīdānamuttamam | śṛṇvatāmapi rājeṃdra taddehādyaghanāśanam

Translation

આ ભૂમિદાન પરમ પુણ્યદાયક અને અત્યંત પ્રશંસનીય છે. હે રાજેન્દ્ર, તેનું માત્ર શ્રવણ પણ દેહાદિ સંબંધિત પાપોનો નાશ કરે છે.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• पुण्यम्: meritorious
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• प्रशस्यम्: praiseworthy
• प्रशस्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रशस्य (कृदन्त, प्र-√शंस् (धातु) यत्/ण्यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्; 'प्रशंसनीयम्'

• च: and
• च: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• पृथिवीदानम्: the gift of land
• पृथिवीदानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—पृथिव्याः दानम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• उत्तमम्: excellent/supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• शृण्वताम्: of those who listen
• शृण्वताम्: Adhikarana/Context (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु) शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; 'श्रृण्वत्' = listening; जनसमूहस्य सम्बन्धे

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle: even)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; समासः—राज्ञाम् इन्द्रः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• तत्: that/it
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्

• देहादि: body and the like
• देहादि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देह (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—देहः च आदि (समाहार-द्वन्द्वः: 'body etc.')

• अघनाशनम्: destroyer of sin
• अघनाशनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अघ (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम्; समासः—अघस्य नाशनम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Speaker

Unknown (didactic narrator within Nāgarakhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: rājendra / pṛthivīpati (king addressed)

Visual Art Cues

Scene: A royal listener (rājendra) sits respectfully as a sage extols the supreme merit of gifting land; the atmosphere suggests a dharma-sabhā with palm-leaf manuscripts and ritual vessels, implying that even hearing the praise purifies.

Characters & Entities

• Rājendra (king)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic teaching elevates sacred listening: hearing praised dharma (like pṛthivīdāna) itself purifies and weakens sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it emphasizes the merit of the pṛthivīdāna teaching within the tīrtha-mahātmya genre.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse highlights śravaṇa (listening) as a purifying act alongside the praised practice of pṛthivīdāna.