Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

Devanagari script

अयं हि निर्मलो योगो निर्गुणः स उदाहृतः । तद्विष्णोः कर्म जनितं शुभत्व प्रतिपादनम्

Transliteration

ayaṃ hi nirmalo yogo nirguṇaḥ sa udāhṛtaḥ | tadviṣṇoḥ karma janitaṃ śubhatva pratipādanam

Translation

આ યોગ નિશ્ચયે નિર્મળ કહેવાયો છે અને નિર્ગુણ તરીકે ઘોષિત છે. તે વિષ્ણુ-સંબંધિત કર્મથી ઉત્પન્ન થઈ શુભત્વ (પવિત્ર કલ્યાણ) સ્થાપે છે.

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम् (Singular)

• हि: indeed, for
• हि: Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (particle), अव्ययम्; हेत्वर्थे/निश्चयार्थे (indeed/for)

• निर्मलः: pure, spotless
• निर्मलः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्मल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (adjective)

• योगः: yoga, spiritual discipline
• योगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• निर्गुणः: without qualities (nirguṇa)
• निर्गुणः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• सः: he/that (it)
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उदाहृतः: is declared/said
• उदाहृतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्+आ+हृ (धातु) → उदाहृत (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे (passive sense)

• तत्: that
• तत्: Karma/Prayojaka reference (कर्म/निर्देश)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (Nom./Acc.), एकवचनम्; निर्देशार्थम् (deictic)

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• कर्म: act, deed
• कर्म: Karta/Karma (contextual; here appositional)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• जनितम्: produced, generated
• जनितम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन् (धातु) → जनित (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• शुभत्वम्: auspiciousness
• शुभत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुभत्व (प्रातिपदिक; भाव-प्रत्यय -त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रतिपादनम्: establishing, demonstrating
• प्रतिपादनम्: Kriya-nama (Action-noun/क्रियानाम)
• Type: Noun
• Root: प्रति+पद् (धातु) → प्रतिपादन (कृदन्त/भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भाववाचक-नाम (verbal noun: act of establishing)

Speaker

Unknown (Tīrthamāhātmya context; internal narrator not provided in snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic depiction of guṇas as colored veils (white/red/black) falling away from a devotee performing service to Viṣṇu; the devotee becomes radiant and calm, signifying nirmala, nirguṇa yoga.

Characters & Entities

• Viṣṇu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A pure, guṇa-transcending yoga is achieved through Viṣṇu-centered action that generates auspiciousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A specific site is not identified in the verse; it supports the chapter’s tīrtha-centered spiritual instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

The emphasis is on Viṣṇu-oriented karma as a yogic discipline rather than an external rite.