Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 25

Devanagari script

कामप्रदश्च भक्तानां चातुर्मास्ये विशेषतः । निम्नगा गंडकीनाम ब्रह्मणो दयिता सुता

Transliteration

kāmapradaśca bhaktānāṃ cāturmāsye viśeṣataḥ | nimnagā gaṃḍakīnāma brahmaṇo dayitā sutā

Translation

વિશેષ કરીને ચાતુર્માસ્યમાં તે ભક્તોને ઇચ્છિત વરદાન આપે છે. ગંડકી નામની તે પવિત્ર નદી બ્રહ્માની પ્રિય પુત્રી છે.

Word by Word

• कामप्रदः: giver of desires/boons
• कामप्रदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: काम + प्रद (प्रातिपदिक; काम-प्रद)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (कर्म-तत्पुरुषः: कामान् प्रददाति)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• भक्तानाम्: of devotees
• भक्तानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6/षष्ठी), बहुवचन

• चातुर्मास्ये: in the four-month period (Cāturmāsya)
• चातुर्मास्ये: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चातुर्मास्य (प्रातिपदिक; चातुर् + मास्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7/सप्तमी), एकवचन; द्विगुसमासः (चतुर्-मास)

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (प्रकार/विशेषणार्थक क्रियाविशेषण)

• निम्नगा: river (that goes low/downward)
• निम्नगा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निम्न + गा (प्रातिपदिक; निम्न-गा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयसमासः

• गण्डकी: Gandakī (river)
• गण्डकी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गण्डकी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय (नाम-शब्दः; संज्ञासूचक)

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6/षष्ठी), एकवचन

• दयिता: beloved (wife)
• दयिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दयित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन

• सुता: daughter
• सुता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Tīrthamāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṇḍakī

Type: river

Visual Art Cues

Scene: Gaṇḍakī is praised as a boon-giving river, especially during Cāturmāsya, and identified as Brahmā’s beloved daughter—depictable as a river-goddess with Vedic lineage.

Characters & Entities

• Gaṇḍakī
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy times like Cāturmāsya amplify devotion; approaching a revered tīrtha with faith brings auspicious fulfilment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Gaṇḍakī River, celebrated as a supremely meritorious sacred river connected with Vaiṣṇava sanctity.

What ritualistic prescription is mentioned?

Cāturmāsya-focused devotion is implied—observances such as tīrtha-snāna, worship, and vows performed in this season.