Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5
Devanagari script
मार्कंड इति नामाऽथ तस्य चक्रे पिता स्वयम् । सोऽतीव ववृधे बालस्तस्मिन्नाश्रम उत्तमे
Transliteration
mārkaṃḍa iti nāmā'tha tasya cakre pitā svayam | so'tīva vavṛdhe bālastasminnāśrama uttame
Translation
પછી પિતાએ સ્વયં તેનું નામ ‘માર્કંડ’ રાખ્યું. તે બાળક તે ઉત્તમ આશ્રમમાં અત્યંત વધવા લાગ્યો।
Word by Word
मार्कण्डMārkaṇḍa
मार्कण्ड:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमार्कण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नामरूपेण (as a name)
इतिthus
इति:
Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative)
नामname
नाम:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘नाम’ इति रूपम्
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
चक्रेmade/gave (a name)
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (डुकृञ् करणे)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
पिताfather
पिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (Agent-emphasis/कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वतन्त्रार्थक-अव्यय (emphatic: oneself)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अतीवexceedingly
अतीव:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअतिशयार्थक-अव्यय (very exceedingly)
ववृधेgrew
ववृधे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वृध् (वृधँ वृद्धौ)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
बालःthe boy
बालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
आश्रमेhermitage
आश्रमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
उत्तमेexcellent
उत्तमे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; आश्रम-विशेषणम्
Speaker
Sūta (continuing narration)
Characters & Entities
M
MṛkaṇḍuM
Mārkaṇḍa (Mārkaṇḍeya)FAQs
The āśrama is portrayed as a cradle of dharma—where right upbringing and sacred identity are formed.
The ‘excellent hermitage’ associated with Mṛkaṇḍu near Camatkārapura; its broader tīrtha significance is elaborated later.
None explicitly; naming is narrated as a familial-saṃskāra context without ritual detail.