Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । पृच्छा संबंधजं सर्वमेकं कार्यं सदैव हि

Transliteration

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'smi dvijottamāḥ | pṛcchā saṃbaṃdhajaṃ sarvamekaṃ kāryaṃ sadaiva hi

Translation

હે દ્વિજોત્તમો! તમે જે પૂછ્યું તે બધું મેં કહી દીધું; ખરેખર, પૂછપરછથી ઉપજતું સર્વ હંમેશા એક જ કાર્ય—સત્કાર્યસિદ્ધિ—તરફ જ પ્રવર્તે છે।

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• वः: to you / for you
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), बहुवचन; सर्वनाम; ‘to you/for you/your’

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• आख्यातम्: has been explained
• आख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘told/explained’

• यत्: which/that which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• पृष्टः: (having been) asked
• पृष्टः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘asked’ (passive sense)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन

• द्विजोत्तमाः: O best of the twice-born
• द्विजोत्तमाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—द्विजानाम् उत्तमाः (षष्ठी-तत्पुरुषः); सम्बोधनार्थे प्रथमा (vocative sense)

• पृच्छा: the question
• पृच्छा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रच्छ् (धातु) + अ (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘question/inquiry’

• संबंधजम्: arising from connection/relationship
• संबंधजम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संबंध + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—संबंधात् जातम् (पञ्चमी-तत्पुरुषः); विशेषणम् (of sarvam)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एकम्: one/single
• एकम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (of kāryam)

• कार्यम्: task/thing to be done
• कार्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सदा: always
• सदा: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)

• हि: for/indeed
• हि: Sambandha (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चयार्थक-अव्यय (particle: for/indeed)

Speaker

Bhartṛyajña

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Hāṭakeśvara-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijottamāḥ

Visual Art Cues

Scene: A sage concludes his discourse to assembled brāhmaṇas; hands raised in a gesture of completion; listeners bow, indicating the end of a chapter’s teaching.

Characters & Entities

• Dvi-ja (Brāhmaṇas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere questioning leads to clarity, and clarity serves dharma by guiding purposeful, correct action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse; it closes an explanatory exchange within the Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite is prescribed; the emphasis is on the dharmic function of inquiry and instruction.