Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

ततश्च कुतपे प्राप्ते काले ते द्विजसत्तमाः । कृताह्निकाः समायाता रामभक्तिसमन्विताः

Transliteration

tataśca kutape prāpte kāle te dvijasattamāḥ | kṛtāhnikāḥ samāyātā rāmabhaktisamanvitāḥ

Translation

પછી કુતપ-કાળ પ્રાપ્ત થતાં તે દ્વિજોત્તમો નિત્યાહ્નિક કર્મો પૂર્ણ કરીને, રામભક્તિથી યુક્ત થઈ પાછા આવ્યા।

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Temporal/Context)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) = adverb; अर्थे: 'तस्मात्/अनन्तरम्'

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयबोधक-निपात) = conjunction

• कुतपे: at the (midday) time called kutapa
• कुतपे: Adhikarana (Time)
• Type: Noun
• Root: कुतप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरणे (locative of time)

• प्राप्ते: having arrived
• प्राप्ते: Adhikarana (Time qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-भूतकृदन्त/क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'प्राप्ते (काले)' = when (time) had arrived

• काले: at the time
• काले: Adhikarana (Time)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरणे (locative)

• ते: those
• ते: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम; विशेष्य: द्विजसत्तमाः

• द्विजसत्तमाः: the best of the Brahmins
• द्विजसत्तमाः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: द्विज + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/निर्धारणार्थ: 'द्विजानां सत्तमाः' = best among twice-born

• कृताह्निकाः: having done the daily rites
• कृताह्निकाः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त-क्त) + आह्निक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; 'कृतम् आह्निकं येषाम्' (कर्मधारय-भाव) = having performed daily rites

• समायाताः: having come/arrived
• समायाताः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-या (धातु) → समायात (कृदन्त-क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'आगताः'

• रामभक्तिसमन्विताः: endowed with devotion to Rama
• रामभक्तिसमन्विताः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: राम + भक्ति + समन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तृतीया-तत्पुरुषभाव: 'रामभक्त्या समन्विताः' = endowed with devotion to Rama

Speaker

Narrator within Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A sacred riverside or tīrtha precinct at midday-kutapa: brāhmaṇas return after āhnika, carrying kamaṇḍalu and darbha, faces serene with Rāma-bhakti.

Characters & Entities

• kutapa (śrāddha time)
• dvijasattama (brāhmaṇas)
• Rāma-bhakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is strengthened by right timing, ritual discipline, and devotion—outer correctness (kāla/āhnika) harmonized with inner bhakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same śrāddha-tīrtha locale; its sanctity is reinforced by performing rites at the prescribed auspicious time (kutapa).

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe kutapa-kāla for śrāddha and complete daily āhnika before participating in the rite.