Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 132

Devanagari script

सोऽब्रवीद्गौडदेशीयं स्थानं मे सुमहत्तरम् । नाम्ना भोजकटं ख्यातं नानाद्विजसमाश्रितम्

Transliteration

so'bravīdgauḍadeśīyaṃ sthānaṃ me sumahattaram | nāmnā bhojakaṭaṃ khyātaṃ nānādvijasamāśritam

Translation

તે બોલ્યો— “મારું સ્થાન ગૌડદેશમાં છે, અતિ મહત્તર નગરમાં; ‘ભોજકટ’ નામે પ્રસિદ્ધ, જ્યાં અનેક દ્વિજ (બ્રાહ્મણ) વસે છે.”

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

• गौडदेशीयम्: belonging to the Gauḍa country
• गौडदेशीयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गौड-देशीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण स्थानम्

• स्थानम्: place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• सुमहत्तरम्: very great (greater)
• सुमहत्तरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + महत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण स्थानम्; महत्-तरप् (comparative)

• नाम्ना: by name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘नाम्ना’ = ‘by name’

• भोजकटम्: Bhojakaṭa (place-name)
• भोजकटम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोजकट (प्रातिपदिक; स्थान-नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; स्थानस्य नाम

• ख्यातम्: renowned, known
• ख्यातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण भोजकटम्/स्थानम्

• नाना: various, many
• नाना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय)
• Form: विविधार्थक-अव्यय (adverbial/indeclinable used as prefix-like)

• द्विज: of Brahmins (twice-born)
• द्विज: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th) बहुवचन (समासपूर्वपद-रूप)

• समाश्रितम्: inhabited/resorted to
• समाश्रितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + श्रि (धातु) → समाश्रित (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण स्थानम्/भोजकटम्

Speaker

The disguised mendicant/outcaste (antyaja) speaking (contextual)

Skanda Dialogue

Listener: Unnamed questioner (pilgrim/householder)

Visual Art Cues

Scene: Narrative shift to a remembered homeland: a bustling brāhmaṇa town with tiled roofs, small shrines, and scholars; the mendicant speaks calmly, gesturing as if pointing north-east toward Gauḍa.

Characters & Entities

• Gauḍa-deśa
• Bhojakaṭa
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic storytelling often anchors moral events in identifiable geographies, linking dharma narratives to remembered places and communities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse references Gauḍa-deśa and a place called Bhojakaṭa; it does not explicitly call it a tīrtha in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.