Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

तं दृष्ट्वा प्राह सा कंठाद्विमुच्य भुजबंधनम् । कथं तापसरूपेण त्वं मां मोहितुमागतः

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā prāha sā kaṃṭhādvimucya bhujabaṃdhanam | kathaṃ tāpasarūpeṇa tvaṃ māṃ mohitumāgataḥ

Translation

તેને જોઈ તેણે કંઠ પરથી ભુજાઓનું બંધન છોડી કહ્યું—“તાપસનું રૂપ ધારણ કરીને તું મને મોહિત કરવા કેમ આવ્યો?”

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• कण्ठात्: from (her) neck
• कण्ठात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• विमुच्य: having released
• विमुच्य: Kriya (Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: वि + मुच् (धातु) (क्त्वान्त/ल्यप्)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)

• भुजबंधनम्: the arm-embrace/bond of arms
• भुजबंधनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुज + बन्धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (समासः: भुजानां बन्धनम्)

• कथम्: how?
• कथम्: Sambandha (Interrogative)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• तापसरूपेण: in the form of an ascetic
• तापसरूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तापस + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (समासः: तापसस्य रूपम्)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया, एकवचन

• मोहितुम्: to delude
• मोहितुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: मुह् (धातु) (तुमुन्)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (infinitive)

• आगतः: has come
• आगतः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु) (क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः

Speaker

Vṛndā

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vṛndā abruptly disengages her arms from his neck, stepping back with indignation and hurt, confronting the ascetic-disguised Hari about delusion.

Characters & Entities

• Vṛndā
• Tāpasa (ascetic)
• Mohā (delusion)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It foregrounds discernment and moral protest against deception, even when the deceiver is powerful.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is dialogic and ethical in focus.