Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

Devanagari script

एवमुक्त्वा ययौ रंभा सत्वरं त्रिदशालयम् । जाबालिरपि तां दृष्ट्वा कन्यकां स्नेहमाविशत्

Transliteration

evamuktvā yayau raṃbhā satvaraṃ tridaśālayam | jābālirapi tāṃ dṛṣṭvā kanyakāṃ snehamāviśat

Translation

આમ કહીને રંભા ત્વરાથી ત્રિદશોના (દેવતાઓના) ધામે ચાલી ગઈ. જાબાલિ પણ તે કન્યાને જોઈને કોમળ સ્નેહથી ભરાઈ ગયો.

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकाले कृत्य (having said)

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• रंभा: Rambhā
• रंभा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रंभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• सत्वरम्: quickly
• सत्वरम्: Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सत्वर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: quickly)

• त्रिदशालयम्: the abode of the gods
• त्रिदशालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदशानाम् आलयः)

• जाबालिः: Jābāli
• जाबालिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जाबालि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (also/even)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); पूर्वकाले कृत्य (having seen)

• कन्यकाम्: the maiden
• कन्यकाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कन्यका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• स्नेहम्: affection
• स्नेहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आविशत्: entered, came upon (him)
• आविशत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgara Khaṇḍa context; specific speaker not stated in snippet)

Visual Art Cues

Scene: Rambhā, having entrusted the maiden, turns and departs swiftly toward the radiant city of the gods; Jābāli gazes upon the maiden with softened eyes, affection awakening.

Characters & Entities

• Rambhā
• Jābāli
• Tridaśa (the gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassion and protective affection arise naturally in the righteous—care for the vulnerable is an expression of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sits within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya narration (Adhyāya 144); the precise tīrtha name is not stated in this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual (snāna, dāna, japa, vrata) is prescribed in this verse.