Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 28

Devanagari script

राजर्षीणां पुराणानां धर्मशास्त्रसमुद्भवाः । आनंदं तस्य राजर्षेर्जनयंतो द्विजोत्तमाः

Transliteration

rājarṣīṇāṃ purāṇānāṃ dharmaśāstrasamudbhavāḥ | ānaṃdaṃ tasya rājarṣerjanayaṃto dvijottamāḥ

Translation

રાજર્ષિઓ વિષયક પુરાણો અને ધર્મશાસ્ત્રોમાંથી ઉપજેલા ઉપદેશોને આધારે તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ પોતાના ઉપદેશથી તે રાજર્ષિને આનંદિત કર્યો।

Word by Word

• राजर्षीणाम्: of the royal sages
• राजर्षीणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th); बहुवचन (Plural)

• पुराणानाम्: of the Purāṇas
• पुराणानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन

• धर्मशास्त्रसमुद्भवाः: arising from the Dharma-śāstras
• धर्मशास्त्रसमुद्भवाः: Visheshana (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्मशास्त्र (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st); बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मशास्त्रात् समुद्भवाः = arising from dharma-śāstra)

• आनन्दम्: joy, delight
• आनन्दम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd); एकवचन (Singular)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन

• राजर्षेः: of the royal sage
• राजर्षेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राजर्षि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन

• जनयन्तः: producing, generating
• जनयन्तः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) + शतृ (कृत्-प्रत्यय)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (Present active participle/शतृ); परस्मैपदी; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; धातुः—जन् (जनने)

• द्विजोत्तमाः: the best of the twice-born (Brahmins)
• द्विजोत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (उत्तमाः द्विजाः)

Speaker

Sūta (narration context; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A royal sage seated respectfully before a circle of venerable brāhmaṇa-ṛṣis; palm-leaf manuscripts and ritual implements nearby; the atmosphere is didactic and serene.

Characters & Entities

• rājarṣi
• purāṇa
• dharmaśāstra
• dvijottama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is preserved when rulers learn from scriptural wisdom and saintly teachers; such learning brings inner joy and right governance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The kṣetra is indirectly glorified as a seat of dharma-discourse where śāstric Purāṇic instruction flourishes.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; it points to śāstra-śravaṇa and dharmic instruction as meritorious acts.