Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

दंपत्योः स्नानमात्रेण जातेऽत्र स्यात्सुपुत्रकः । तस्मात्सुपुत्रदंनाम कुण्डमेतन्निगद्यते

Transliteration

daṃpatyoḥ snānamātreṇa jāte'tra syātsuputrakaḥ | tasmātsuputradaṃnāma kuṇḍametannigadyate

Translation

અહીં દંપતિ માત્ર સ્નાન કરે તો પણ સદ્પુત્ર જન્મે છે એમ કહેવાય છે. તેથી આ કુંડનું નામ ‘સુપુત્રદા’ કહેવાય છે.

Word by Word

• दम्पत्योः: of the couple (husband and wife)
• दम्पत्योः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दम्पती (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (दम्पती-शब्दः युगलवाचक); षष्ठी (सम्बन्ध), द्विवचन

• स्नान-मात्रेण: by mere bathing
• स्नान-मात्रेण: Karaṇa (Instrument/Means/करण)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (करण), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (स्नानस्य मात्रम् = mere bathing)

• जाते: when (it) has occurred
• जाते: Adhikaraṇa (Locative absolute/सति-सप्तमी)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु) + त (क्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त); नपुंसकलिङ्ग/सप्तमी-एकवचन (सति-सप्तमी: when it has occurred)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (here)

• स्यात्: would be/should become
• स्यात्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सुपुत्रकः: a good son
• सुपुत्रकः: Karta (Subject complement/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + पुत्रक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu/Anvaya (Reason/Inference marker)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (अव्यय/तद्-प्रयोग)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक/निष्कर्षवाचक (therefore/from that)

• सुपुत्रदम्: giver of a good son
• सुपुत्रदम्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + पुत्र (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः (सुपुत्रं ददाति इति)

• नाम: named
• नाम: Saṃjñā-sūcaka (Name marker/नामसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देशार्थक (quotative/‘named’)

• कुण्डम्: pond/sacred pool
• कुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (this)

• निगद्यते: is called
• निगद्यते: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि+√गद् (धातु)
• Form: लट् (present); प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (is called/said)

Speaker

Deductive: Purāṇic narrator in Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya (likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Suputradā

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A couple enters the lotus pond together, hands joined in saṅkalpa; a priest on the bank holds a water-pot and recites blessings; the pond’s name ‘Suputradā’ is inscribed on a stone stele; light rays fall on the water.

Characters & Entities

• Suputradā Kuṇḍa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Faithful tīrtha-bathing performed in dharmic intent is praised as a means to receive auspicious family blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Suputradā Kuṇḍa, a sacred tank renowned for granting a virtuous son.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) performed by the couple at the kuṇḍa.