Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 70

Devanagari script

यस्मिञ्जले त्वया मुक्ताः प्राणाः पापा त्मनापिच । श्वेतद्वीपपतिस्तत्र कलिकालभयातुरः

Transliteration

yasmiñjale tvayā muktāḥ prāṇāḥ pāpā tmanāpica | śvetadvīpapatistatra kalikālabhayāturaḥ

Translation

તમે—પાપાત્મા હોવા છતાં—જે જળમાં પ્રાણ ત્યાગ્યા, એ જ જળમાં શ્વેતદ્વીપના અધિપતિ વિરાજે છે, કલિયુગના ભયથી વ્યાકુલ।

Word by Word

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Locative singular; relative)

• जले: in water
• जले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (Locative singular)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया एकवचन (Instrumental singular)

• मुक्ताः: released, given up
• मुक्ताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (agreeing with 'प्राणाः')

• प्राणाः: life-breaths, lives
• प्राणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (Nominative plural)

• पाप-आत्मना: by (you) of sinful nature
• पाप-आत्मना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (पापः आत्मा यस्य/येन = 'sinful-souled'); पुंलिङ्ग; तृतीया एकवचन (Instrumental singular; qualifying 'त्वया')

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपवादार्थे (even/though)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• श्वेत-द्वीप-पतिः: the lord of Śvetadvīpa
• श्वेत-द्वीप-पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (श्वेतद्वीपस्य पतिः); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (locative adverb)

• कलि-काल-भय-आतुरः: distressed by fear of the Kali age
• कलि-काल-भय-आतुरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कलि (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक) + आतुर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (कलिकालस्य भयेन आतुरः = 'distressed by fear of the Kali age'); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (qualifying 'पतिः')

Speaker

Deity of the temple/tīrtha (contextual narrator within the Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: A luminous sacred pool/river reach where a sinner once died; above or within the waters appears the lord of Śvetadvīpa, anxious about Kali’s spread, yet present as protector.

Characters & Entities

• Śvetadvīpa
• Śvetadvīpapati
• Kali-yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity can transform even a sinner’s end, and holy realms/personages are invoked as protectors amid Kali-yuga anxiety.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A particular जलाशय (sacred water-body) within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya, linked in the narrative to Śvetadvīpa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, contact with or surrender at the sacred waters is central; the verse emphasizes the sanctity of the जल (water) itself.