Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

Devanagari script

तथा मे परमं मित्रं द्वितीयं वानरः स्थितः । सुग्रीवाख्यो महाभागो जांबवांश्च तथाऽपरः

Transliteration

tathā me paramaṃ mitraṃ dvitīyaṃ vānaraḥ sthitaḥ | sugrīvākhyo mahābhāgo jāṃbavāṃśca tathā'paraḥ

Translation

તેમ જ વાનરોમાં મારો બીજો પરમ મિત્ર સ્થિત છે—મહાભાગ સુગ્રીવ; અને તેમ જ જામ્બવાન પણ।

Word by Word

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अनुक्रमार्थकः (likewise/also)

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• परमम्: supreme/very dear
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (मित्रम् इति)

• मित्रम्: friend
• मित्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• द्वितीयम्: second
• द्वितीयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (मित्रम् इति)

• वानरः: a monkey (chief)
• वानरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• स्थितः: is present/stands
• स्थितः: Kriya (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः कृदन्तः (past participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; वानरः इति कर्तरि विशेषणम् (is stationed/stands)

• सुग्रीवाख्यः: named Sugrīva
• सुग्रीवाख्यः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुग्रीव + आख्य (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नामनिर्देशक-विशेषणम् (called Sugrīva)

• महाभागः: very fortunate/noble
• महाभागः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + भाग (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (वानरः/सुग्रीवाख्यः इति)

• जाम्बवान्: Jāmbavān
• जाम्बवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जाम्बवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः (conjunction)

• तथा: also
• तथा: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थकः (also)

• अपरः: another
• अपरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (जाम्बवान् इत्यादि-सह)

Speaker

Rāma (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kiṣkindhā-smṛti (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A heroic yet devotional tableau of allies: Sugrīva as the fortunate Vānara king, and Jāmbavān the ancient wise bear-chief, standing as trusted companions beside the central leader.

Characters & Entities

• Rāma
• Sugrīva
• Jāmbavān
• Vānaras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is sustained through loyal alliances; remembering benefactors and companions is a sacred duty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kiṣkindhā is implied in the surrounding narrative, but this verse itself is primarily about allies rather than a tīrtha’s praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.