Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 45

Devanagari script

चिन्त्यन्तां राजकार्याणि तथा यच्चौर्ध्वदैहिकम् । कुरु स्नेहोचितं तस्य पृष्ट्वा ब्राह्मणसत्तमान्

Transliteration

cintyantāṃ rājakāryāṇi tathā yaccaurdhvadaihikam | kuru snehocitaṃ tasya pṛṣṭvā brāhmaṇasattamān

Translation

રાજ્યકાર્યોનું પણ ધ્યાન રાખો અને ઔર્ધ્વદૈહિક જે જરૂરી વિધિઓ છે તે પણ કરો. શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોને પૂછીને, તેના માટે સ્નેહ અને ધર્મને અનુરૂપ કર્મ કરો.

Word by Word

• चिन्त्यन्ताम्: let (them) be thought over
• चिन्त्यन्ताम्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चिन्त् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘let (them) be considered’

• राजकार्याणि: royal duties/affairs
• राजकार्याणि: Karta (Subject of passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—राज-कार्य (तत्पुरुषः)

• तथा: likewise
• तथा: Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/समुच्चयार्थक अव्यय (adverb: likewise)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)

• और्ध्वदैहिकम्: post-funeral rites-related
• और्ध्वदैहिकम्: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व (प्रातिपदिक) + दैहिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—ऊर्ध्व-दैहिक (तत्पुरुषः; ‘शरीरान्तरोत्तरसम्बन्धि’)

• कुरु: do
• कुरु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• स्नेहोचितम्: what is fitting for affection
• स्नेहोचितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्नेह (प्रातिपदिक) + उचित (कृदन्त, √वच्?; ‘उचित’ as PPP from √वच्/√उच् in usage meaning ‘proper’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—स्नेह-उचित (तत्पुरुषः)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• पृष्ट्वा: having asked
• पृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √प्रच्छ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया

• ब्राह्मणसत्तमान्: the best Brahmins
• ब्राह्मणसत्तमान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक; ‘श्रेष्ठ’)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन; समासः—ब्राह्मण-सत्तम (तत्पुरुषः; ‘ब्राह्मणेषु सत्तमाः’)

Speaker

Ministers (addressing Rāma)

Skanda Dialogue

Listener: Rāma

Visual Art Cues

Scene: A council scene: ministers advising Rāma; in the background, brāhmaṇas seated with palm-leaf texts; preparations for dignified post-death observances alongside administrative order.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires balance: personal emotion must be harmonized with royal responsibility and properly guided rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; it provides dharmic counsel within the broader tīrtha-māhātmya chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

It mentions aurdhvadaihika (post-death observances) and instructs consulting foremost brāhmaṇas for proper performance.