Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2
Devanagari script
अथ याते मुनौ तस्मिन्दुर्वाससि तदंतिकात् । लक्ष्मणः खङ्गमादाय रामदेवमुवाच ह
Transliteration
atha yāte munau tasmindurvāsasi tadaṃtikāt | lakṣmaṇaḥ khaṅgamādāya rāmadevamuvāca ha
Translation
જ્યારે તે મુનિ દુર્વાસા ત્યાંથી પ્રસ્થાન કર્યો, ત્યારે લક્ષ્મણે ખડ્ગ હાથમાં લઈ રામદેવને કહ્યું.
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक अव्यय (then/now)
यातेwhen (he) had gone
याते:
Saptami-Absolute (Context/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formक्त (भूतकृदन्त/PPP), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘याते’ (सप्तमी-absolute): ‘when (he) had gone’
मुनौin/with regard to the sage
मुनौ:
Adhikarana (Location/Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तस्मिन्in that (situation)
तस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम
दुर्वाससि(when) Durvāsas (was)
दुर्वाससि:
Adhikarana (Location/Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदुर्वासस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ऋषिविशेष (Durvāsas)
तदन्तिकात्from his vicinity
तदन्तिकात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + अन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन; तत्पुरुष: ‘तस्य अन्तिकम्’ = उसके निकट; पञ्चमी: ‘from near him’
लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
खङ्गम्sword
खङ्गम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√दा (धातु) + आ (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त अव्यय (absolutive): ‘having taken’
रामदेवम्Lord Rama
रामदेवम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: ‘रामः देवः’ = रामदेव (Lord Rama)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
हindeed
ह:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
Speaker
Sūta (continuing narration)
Visual Art Cues
Scene: After Durvāsā leaves, Lakṣmaṇa grips a sword with solemn determination, approaching Rāma to speak—faces grave, the temple atmosphere suddenly taut.
Characters & Entities
D
DurvāsāL
LakṣmaṇaR
RāmaFAQs
After a test of hospitality, dharma may still demand difficult choices tied to vows and royal duty.
The episode continues in the Tīrthamāhātmya setting associated with the Rāma-mandira locale.
No direct ritual is prescribed; the focus shifts to dharma regarding vows and conduct after the sage’s departure.