Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 8›Shloka 71
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

बिल्वीदलौरिति पुरा शशिशेखरस्य संपूजनेन मम दीर्घतरं किलायुः । संजातमत्र च जुगुप्सितमस्य शापात्कैलासरोधसि निशाचररूपमासीत्

Transliteration

bilvīdalauriti purā śaśiśekharasya saṃpūjanena mama dīrghataraṃ kilāyuḥ | saṃjātamatra ca jugupsitamasya śāpātkailāsarodhasi niśācararūpamāsīt

Translation

પૂર્વકાળે મેં બિલ્વપત્રોથી શશિશેખર (શિવ)નું યથાવિધી પૂજન કર્યું; તેથી મારું આયુષ્ય ખરેખર દીર્ઘ થયું. પરંતુ તેમના શાપથી અહીં ઘૃણાસ્પદ ગતિ આવી—કૈલાસના ઢાળ પર હું નિશાચરરૂપ (રાક્ષસી દેહ) બની ગયો.

Word by Word
बिल्वी-दलौtwo bilva leaves
बिल्वी-दलौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबिल्वी (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बिल्व्याः दलौ = bilva-leaves)
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यादि-निपात (quotative particle)
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
शशिशेखरस्यof Śaśiśekhara (Śiva)
शशिशेखरस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशशिशेखर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः (शशिः शेखरः यस्य = ‘moon-crested’, i.e., Śiva)
संपूजनेनby (the act of) worship
संपूजनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसंपूजन (प्रातिपदिक; √पूज् (धातु) से भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु-भाव (instrumental: by/through worship)
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम (genitive: my)
दीर्घतरम्longer
दीर्घतरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण (comparative)
किलindeed
किल:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/indeed; hearsay nuance)
आयुःlife-span
आयुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संजातम्arose/occurred
संजातम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+√जन् (धातु)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त (भूतकर्मणि/भूतभावे), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arisen/occurred’ (agreeing with आयुः as neuter)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
चand
च:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
जुगुप्सितम्loathsome
जुगुप्सितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√गुप्/√गुप्स् (धातु; desiderative base जुगुप्स्)
Formकृत्-प्रत्यय: क्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘despised/loathsome’
अस्यof him
अस्य:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम (of him/this one)
शापात्from (his) curse
शापात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; अपादान (ablative: from/because of a curse)
कैलास-रोधसिon the slope/bank of Kailāsa
कैलास-रोधसि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकैलास (प्रातिपदिक) + रोधस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कैलासस्य रोधसि = on the slope/bank of Kailāsa)
निशाचर-रूपम्the form of a night-roamer (demon)
निशाचर-रूपम्:
Karta (Subject-complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनिशाचर (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (निशाचरस्य रूपम् = form of a night-wanderer)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker

Unnamed narrator (continuing first-person account within Kaumārikākhaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kailāsa (Śiva-dhāma)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers fresh bilva leaves at a Śiva-liṅga beneath a crescent-moon-crowned Śiva’s presence; the scene shifts to the icy slopes of Kailāsa where the same being, under a curse, bears a fearsome niśācara form—devotion and downfall juxtaposed.

Characters & Entities
Ś
Śaśiśekhara (Śiva)
B
Bilva
K
Kailāsa
Ś
Śāpa (curse)
N
Niśācara

FAQs

Devotion brings merit and longevity, but dharma requires humility—divine displeasure can still lead to downfall; one must align worship with right conduct.

Kailāsa is referenced as the sacred locale; the verse situates the transformation narrative on Kailāsa’s slopes.

Śiva worship using bilva leaves (bilva-dala-pūjā) is mentioned as the act producing merit and extended life.

←Previous Verse
Next Verse→