Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 75
Devanagari script
इति चिंतयतो मह्यं शून्यताभूद्धि नारद । निद्रार्तश्च भयार्तश्च कामार्तः शोकपीडितः
Transliteration
iti ciṃtayato mahyaṃ śūnyatābhūddhi nārada | nidrārtaśca bhayārtaśca kāmārtaḥ śokapīḍitaḥ
Translation
આ રીતે વિચારતાં, હે નારદ, મારા અંતરમાં શૂન્યતા છવાઈ ગઈ. નિદ્રા, ભય, કામના અથવા શોકથી પીડિત મનુષ્ય જાણે શૂન્ય બની જાય છે.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यर्थे (quotative particle: “thus”)
चिन्तयतः(while) thinking
चिन्तयतः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद; प्रथमा? (not applicable); मध्यम/उत्तम? (not applicable); वर्तमानकाले; कृदन्त-रूपवत्: शतृ-प्रत्ययान्तस्य षष्ठी/सप्तमी?; वस्तुतः: ‘चिन्तयत्’ (present participle) + षष्ठी एकवचन/सप्तमी एकवचन; here: षष्ठी एकवचन (genitive singular) “of (me) thinking”
मह्यम्to me
मह्यम्:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; (to/for me)
शून्यताemptiness, blankness
शून्यता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशून्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
नारदO Nārada
नारद:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
निद्रार्तःafflicted by sleep
निद्रार्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमी-सम्बन्ध: “sleep-afflicted”); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
भयार्तःafflicted by fear
भयार्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
कामार्तःafflicted by desire
कामार्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
शोकपीडितःtormented by grief
शोकपीडितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + पीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; पीड् धातु)
Formतत्पुरुष-समास; ‘पीडित’ = क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) from पीड्; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
Speaker
Hārīta
Skanda Dialogue
Listener: Nārada
Visual Art Cues
Scene: A narrator confides to Nārada: his mind turns vacant under waves of sleepiness, fear, desire, and grief; the scene is inward, with Nārada listening in calm compassion.
Characters & Entities
H
HārītaN
NāradaFAQs
Mental clarity is lost when one is overpowered by sleep, fear, desire, or grief; dharma requires steadiness of mind.
No tīrtha is referenced; it is an analysis of inner states.
None directly; it identifies conditions that produce śūnyatā (loss of presence/clarity).