Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 131

Devanagari script

येन निष्पाद्यते चार्थः स्वयं स्याद्योगसिद्धये । तथा ज्ञानमुपासीत योगी यत्कार्यसाधकम्

Transliteration

yena niṣpādyate cārthaḥ svayaṃ syādyogasiddhaye | tathā jñānamupāsīta yogī yatkāryasādhakam

Translation

જે જ્ઞાનથી હેતુ ખરેખર સિદ્ધ થાય અને યોગસિદ્ધિ સ્વયં પ્રગટે—એ કાર્યસાધક જ્ઞાનની યોગીએ ઉપાસના કરવી જોઈએ.

Word by Word

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• निष्पाद्यते: is accomplished
• निष्पाद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निस्-√पद्/पाद् (धातु; निष्पादयति)
• Form: लट् (वर्तमान), कर्मणि प्रयोगः (passive); प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘is accomplished/produced’

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अर्थः: purpose/goal
• अर्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• स्वयम्: by oneself
• स्वयम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (oneself/by oneself)

• स्यात्: should be/may be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष, एकवचन

• योगसिद्धये: for the attainment of yoga
• योगसिद्धये: Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (योगस्य सिद्धिः); चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; स्त्रीलिङ्ग (सिद्धि)

• तथा: likewise/so
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चय (so/likewise)

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• उपासीत: should practice/attend upon
• उपासीत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-आस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष, एकवचन (आशीर्लिङ्/विधिलिङ्-रूपम्)

• योगी: the yogi
• योगी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• यत्कार्यसाधकम्: that which accomplishes the task
• यत्कार्यसाधकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम) + कार्य (प्रातिपदिक) + साधक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कार्यं साधयति इति/कार्यस्य साधकम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ज्ञानम्-विशेषण

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Characters & Entities

• yogin
• yoga-siddhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Seek and cultivate only that knowledge which directly supports realization and effective spiritual progress, not mere accumulation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

A discipline is prescribed: upāsanā (steady cultivation) of knowledge that leads to yoga-siddhi.