Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

तत्र स्थितस्य धर्मार्थस्तद्वद्भूयात्सहस्रधा । तदस्माच्च प्रभावाद्धि जानामीतः स्वचेतसि

Transliteration

tatra sthitasya dharmārthastadvadbhūyātsahasradhā | tadasmācca prabhāvāddhi jānāmītaḥ svacetasi

Translation

જે ત્યાં સ્થિત રહે છે, તેના ધર્મ અને અર્થ તદ્રূপ સહસ્રગણાં વધે છે. અને એ જ પ્રભાવથી હું આ વાતને મારા હૃદયમાં પ્રત્યક્ષ જાણું છું.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• स्थितस्य: of one who is staying
• स्थितस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त) → स्थित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• धर्मार्थः: the fruit/benefit of dharma
• धर्मार्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य अर्थः)

• तद्वत्: likewise, similarly
• तद्वत्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्यय; तुल्यताबोधक (adverb: in that manner)

• भूयात्: may become, may be
• भूयात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सहस्रधा: a thousandfold
• सहस्रधा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक) + धा (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (multiplicative adverb)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (that)

• अस्मात्: from this
• अस्मात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• प्रभावात्: from (its) power, due to (its) power
• प्रभावात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे अपादान (ablative of cause/source)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक (emphatic particle)

• जानामि: I know
• जानामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• इतः: from here
• इतः: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: इतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादानार्थक/दिशावाचक (from here)

• स्वचेतसि: in my own mind
• स्वचेतसि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कर्मधारय/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (स्वं चेतः यस्य/स्वस्य चेतसि)

Speaker

Kālabhīti

Characters & Entities

• Kālabhīti
• Dharma
• Artha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Residence or steady presence at a sanctified site multiplies both righteousness and well-being; the devotee gains inner certainty of this through direct transformation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same gupta-kṣetra is praised as a place where simply ‘staying’ yields extraordinary increase of dharma and artha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sthiti—remaining/abiding at the sacred place—is presented as a merit-generating observance, alongside the earlier snāna and japa.