Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 92

Devanagari script

न तादृग्देवकन्यानां न तादृङनागयोषिताम् । न तादृङमर्त्यनारीणां तस्या यादृङमुखं मुखम्

Transliteration

na tādṛgdevakanyānāṃ na tādṛṅanāgayoṣitām | na tādṛṅamartyanārīṇāṃ tasyā yādṛṅamukhaṃ mukham

Translation

દેવકન્યાઓમાં એવો મુખ ન હતો, નાગસ્ત્રીઓમાં પણ ન હતો, અને મર્ત્ય નારીઓમાં પણ ન હતો; તેના મુખ જેવું મુખ ક્યાંય ન હતું.

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• तादृक्: such (like that)
• तादृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्/प्रातिपदिकरूपेण प्रयुक्तम्; विशेषणम् (मुखम् इत्यर्थे)

• देव-कन्यानाम्: of the celestial maidens
• देव-कन्यानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (देवानां कन्याः)

• न: nor
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• तादृक्: such
• तादृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्/प्रातिपदिकरूपेण प्रयुक्तम्; विशेषणम्

• अनाग-योषिताम्: of the nāga-women
• अनाग-योषिताम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अनाग (प्रातिपदिक) + योषित् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (अनागानां योषितः = नागयोषितः)

• न: nor
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय

• तादृक्: such
• तादृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तादृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्/प्रातिपदिकरूपेण प्रयुक्तम्; विशेषणम्

• मर्त्य-नारीणाम्: of mortal women
• मर्त्य-नारीणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक) + नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (मर्त्याः नारीः)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम

• यादृक्: such as (what kind)
• यादृक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यादृश् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्/प्रातिपदिकरूपेण प्रयुक्तम्; विशेषणम्

• मुखम्: face
• मुखम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• मुखम्: (such) a face
• मुखम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)

Speaker

Narrator (Sūta) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṅgama (implied)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: A close focus on her face—newly formed, luminous, and incomparable—while celestial and semi-divine beings are implied as astonished witnesses.

Characters & Entities

• deva-kanyā
• nāga-yoṣit

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification through sacred acts at powerful tīrthas is portrayed as producing extraordinary auspiciousness and radiance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the saṅgama/tīrtha whose prabhāva caused the transformation (explicit in the preceding verse).

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it states the resulting transformation.