Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 36›Shloka 34
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

पश्येद्वा स्मरते वापि सर्वदोषैर्विमुच्यते । सिद्धेश्वरः सिद्धवटश्च साक्षात्सिद्धांबिका सिद्धविनायकश्च । सिद्धेयक्षेत्राधिपतिश्च सिद्धसरस्तथा सिद्धकूपश्च सप्त

Transliteration

paśyedvā smarate vāpi sarvadoṣairvimucyate | siddheśvaraḥ siddhavaṭaśca sākṣātsiddhāṃbikā siddhavināyakaśca | siddheyakṣetrādhipatiśca siddhasarastathā siddhakūpaśca sapta

Translation

જે તેમને જુએ અથવા સ્મરે પણ, તે સર્વ દોષોથી મુક્ત થાય છે. તે સાત—સિદ્ધેશ્વર, સિદ્ધવટ, સాక్షાત્ સિદ્ધાંબિકા, સિદ્ધવિનાયક, સિદ્ધેય-ક્ષેત્રાધિપતિ, સિદ્ધસર (પવિત્ર સરોવર) તથા સિદ્ધકૂપ (પુણ્ય કૂવો)।

Word by Word
पश्येत्should see
पश्येत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; ‘should see’
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)
स्मरतेremembers
स्मरते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; ‘remembers’ (here: ‘should remember’ by coordination)
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle; also/even)
सर्वदोषैःfrom all faults
सर्वदोषैः:
Hetu/Apadana (Cause/Separation)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः—‘सर्वे दोषाः’
विमुच्यतेis freed
विमुच्यते:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (passive sense) ‘is released’
सिद्धेश्वरःSiddheśvara
सिद्धेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सिद्धानाम् ईश्वरः)
सिद्धवटःSiddhavaṭa (sacred banyan)
सिद्धवटः:
Karta (Enumerated item/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + वट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (the ‘Siddha’ banyan tree)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
साक्षात्directly/manifestly
साक्षात्:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formनिपात/क्रियाविशेषण (directly, manifestly)
सिद्धाम्बिकाSiddhāmbikā
सिद्धाम्बिका:
Karta (Enumerated item/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + अम्बिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
सिद्धविनायकःSiddhavināyaka
सिद्धविनायकः:
Karta (Enumerated item/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + विनायक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सिद्धेयक्षेत्राधिपतिःlord of the Siddheya sacred field
सिद्धेयक्षेत्राधिपतिः:
Karta (Enumerated item/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसिद्धेय (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—(सिद्धेय-क्षेत्रस्य अधिपतिः)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सिद्धसरःSiddhasaras (sacred lake)
सिद्धसरः:
Karta (Enumerated item/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + सरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
तथाand likewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formसमुच्चय/प्रकारवाचक-अव्यय (and likewise)
सिद्धकूपःSiddhakūpa (sacred well)
सिद्धकूपः:
Karta (Enumerated item/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + कूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; प्रथमा/द्वितीया-समाना, बहुवचनार्थे (indeclinable numeral used predicatively)
Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddha-saptaka

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A symbolic map-like tableau of the seven Siddha presences: a Śiva-liṅga shrine (Siddheśvara), a grand banyan (Siddhavaṭa), Ambikā shrine, Vināyaka shrine, a guardian deity at the kṣetra gate, a lotus lake (Siddhasaras), and a stone-lined well (Siddhakūpa); pilgrims either walking the circuit or meditating upon it.

Characters & Entities
S
Siddheśvara
S
Siddhavaṭa
S
Siddhāmbikā
S
Siddhivināyaka
S
Siddheyā-kṣetrādhipati
S
Siddha-saras
S
Siddha-kūpa
S
Siddheyā-kṣetra

FAQs

Darśana (seeing) and smaraṇa (remembering) of a consecrated sacred complex purifies faults; the kṣetra’s holiness is embodied in its seven principal presences.

Siddheyā-kṣetra, especially through its Siddha-saptaka: Siddheśvara, Siddhavaṭa, Siddhāmbikā, Siddhivināyaka, the Kṣetrādhipati, Siddha-saras, and Siddha-kūpa.

A simple yet potent practice is given: obtain darśana of, or even mentally remember (smaraṇa) the Siddha-saptaka for purification from doṣas.

←Previous Verse
Next Verse→