Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

सर्वैर्देवैस्तत्र लिंगे खानितं सर उत्तमम् । सर्वतीर्थोदकैः शुभ्रैः पूरितं च महात्मभिः

Transliteration

sarvairdevaistatra liṃge khānitaṃ sara uttamam | sarvatīrthodakaiḥ śubhraiḥ pūritaṃ ca mahātmabhiḥ

Translation

ત્યાં તે લિંગની પાસે સર્વ દેવતાઓએ એક ઉત્તમ સરોવર ખોદાવ્યું અને મહાત્માઓએ તેને સર્વ તીર્થોના નિર્મળ જળથી ભર્યું।

Word by Word

• सर्वैः: by all
• सर्वैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; विशेषण (देवैः)

• देवैः: by the gods
• देवैः: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (कर्तृ/करण), बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• लिङ्गे: at/near the liṅga
• लिङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• खानितम्: dug
• खानितम्: Karma (Object described/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: खन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (सरः)

• सरः: a lake, pond
• सरः: Karta (Subject in passive clause/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (कर्ता/वर्ण्य), एकवचन

• उत्तमम्: excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (सरः)

• सर्वतीर्थोदकैः: with waters of all sacred fords
• सर्वतीर्थोदकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + तीर्थ + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (समाहार/षष्ठीसम्बन्ध); नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (करण), बहुवचन; ‘सर्वेषां तीर्थानाम् उदकैः’

• शुभ्रैः: pure, bright
• शुभ्रैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया, बहुवचन; विशेषण (उदकैः)

• पूरितम्: filled
• पूरितम्: Karma (Object described/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूर् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (सरः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• महात्मभिः: by the great-souled ones
• महात्मभिः: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (कर्तृ/करण), बहुवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sarva-tīrtha-saras (implied) near Siddheśvara

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: Devas excavate a gleaming lake beside the liṅga; streams of water carried in celestial vessels are poured in, symbolizing waters from all tīrthas. The lake surface shines white and pure.

Characters & Entities

• Devas
• Siddheśvara liṅga (context)
• Sarovara (sacred tank)
• All Tīrthas (collectively)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A consecrated place becomes a ‘tīrtha-sāra’ when divine worship and sacred waters unite, magnifying merit for devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred tank (sarovara) created beside the Siddheśvara liṅga, filled with ‘all-tīrtha’ waters.

What ritualistic prescription is mentioned?

Creation and sanctification of a tīrtha-tank, with sarvatīrtha-jala (water from many holy places), implying snāna and worship there.