Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 105

Devanagari script

रामेश्वरमिति ख्यातं स्थापितं लिंगमुत्तमम् । तच्च योऽभ्यर्चयेद्भक्त्या रुद्रलोकं स गच्छति

Transliteration

rāmeśvaramiti khyātaṃ sthāpitaṃ liṃgamuttamam | tacca yo'bhyarcayedbhaktyā rudralokaṃ sa gacchati

Translation

તે ઉત્તમ લિંગ સ્થાપિત થઈ ‘રામેશ્વર’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું. જે તેને ભક્તિપૂર્વક પૂજે છે, તે રુદ્રલોકને પામે છે.

Word by Word

• रामेश्वरम्: (named) Rāmeśvara
• रामेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रामेश्वर (प्रातिपदिक; राम + ईश्वर)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nominative/Accusative, Singular)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-समाप्ति/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• ख्यातम्: renowned/called
• ख्यातम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (past passive participle: ‘renowned/called’)

• स्थापितम्: installed
• स्थापितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative) + क्त (कृदन्त)
• Form: णिजन्त-धातु ‘स्थापय’ का क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (set up/installed)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)

• उत्तमम्: excellent/supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)

• तत्: that (liṅga)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (pronoun: that)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (relative pronoun: who)

• अभ्यर्चयेत्: should worship
• अभ्यर्चयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि + अर्च् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (he should worship)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Instrumental: with devotion)

• रुद्रलोकम्: Rudra-loka (world of Rudra)
• रुद्रलोकम्: Gati/Karma (Destination/गति-कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्रलोक (प्रातिपदिक; रुद्र + लोक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative: to Rudra’s world)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (he)

• गच्छति: goes
• गच्छति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (goes)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara (Rāmeśvaram)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Phālguna (addressed explicitly in adjacent verses)

Visual Art Cues

Scene: A radiant, newly established liṅga labeled ‘Rāmeśvara’ in a coastal temple setting; a devotee offers water and bilva while unseen Rudra-loka imagery (Śiva’s realm) glows above.

Characters & Entities

• Rāmeśvara (Liṅga)
• Rudra (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Bhakti offered to the established liṅga leads to exalted spiritual destiny—union with Śiva’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvara—presented here as a celebrated liṅga-tīrtha within the Kaumārikākhaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Abhyarcana (devotional worship) of the Rāmeśvara liṅga.