Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 169

Devanagari script

कल्पांभोधिसमुन्नादां दिधक्षंतीं जगद्यथा । तारकस्यांतकालाय अभाग्यस्य दशामिव

Transliteration

kalpāṃbhodhisamunnādāṃ didhakṣaṃtīṃ jagadyathā | tārakasyāṃtakālāya abhāgyasya daśāmiva

Translation

તે કલ્પાંતના સમુદ્રગર્જન જેવી ગુંજતી, જાણે જગતને દહન કરવા ઉદ્યત હોય તેમ આવી. તારકના અંતકાળ માટે નિર્ધારિત વિનાશરૂપે, દુર્ભાગ્યની અંતિમ દશા સમાન તે આવી પહોંચી.

Word by Word

• कल्पाम्भोधिसमुन्नादाम्: roaring like the ocean at the end of an aeon
• कल्पाम्भोधिसमुन्नादाम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कल्प + अम्भोधि + समुन्नाद (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (शक्तिम्/ज्वालाम् implied); समासः—तत्पुरुष (कल्पाम्भोधेः समुन्नादः इव/समुन्नादवत्)

• दिधक्षन्तीम्: wishing to burn
• दिधक्षन्तीम्: Karma (Object qualifier/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दह् (धातु)
• Form: सन्नन्त-धातु (दिधक्ष् = desiderative of दह्) + शतृ (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• जगत्: the world
• जगत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• यथा: as if/like
• यथा: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानबोधक-अव्यय (comparative particle)

• तारकस्य: of Tāraka
• तारकस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• अन्तकालाय: for (his) final time/end
• अन्तकालाय: Sampradana (Dative/purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अन्त + काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (अन्तस्य कालः)

• अभाग्यस्य: of misfortune
• अभाग्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• दशाम्: state/condition
• दशाम्: Karma (Object of comparison/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• इव: like
• इव: Sambandha (Comparison/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमानबोधक-अव्यय (simile particle)

Speaker

Narrator

Characters & Entities

• Tāraka
• Śakti (as the spear/force)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma ripens into its own destruction; when the ordained time arrives, divine justice manifests with irresistible force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is described; the verse uses cosmic imagery (kalpa/ocean roar) to magnify the event.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.