Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 60

Devanagari script

न सा नारी तु दैत्योऽसौ वायोर्नैवावबासत । वृथैव वीरकः शप्तो मया क्रोधपरीतया

Transliteration

na sā nārī tu daityo'sau vāyornaivāvabāsata | vṛthaiva vīrakaḥ śapto mayā krodhaparītayā

Translation

તે સ્ત્રી નહોતી—એ તો દૈત્ય હતો; આ વાત વાયુને પણ સ્પષ્ટ ન થઈ. ક્રોધથી આવૃત થઈ મેં વ્યર્થ જ વીરકને શાપ આપ્યો।

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात (negation)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• नारी: a woman
• नारी: Pratishedhya (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अवधानार्थक

• दैत्यः: a demon
• दैत्यः: Pratishedhya (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• असौ: that one (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (that one)

• वायोः: of Vāyu
• वायोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (indeed/just)

• अवबासत: appeared/was manifest
• अवबासत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + भास् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वृथा: in vain
• वृथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वृथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (in vain)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• वीरकः: Vīraka (proper name)
• वीरकः: Karma (Object of curse/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वीरक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शप्तः: was cursed
• शप्तः: Kriya (Result state/क्रिया-फल)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु) → शप्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (cursed)

• मया: by me
• मया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री/पुं (वक्ता), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• क्रोधपरीतया: overcome by anger
• क्रोधपरीतया: Karta (Agent qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + परीत (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तृतीया-समर्थन (by one overcome by anger); षष्ठी/तत्पुरुष-भावः (क्रोधेन परीत)

Speaker

Pārvatī/Umā (inner reflection rendered as speech within narration)

Visual Art Cues

Scene: Devī recognizes the deception: the ‘woman’ was a demon; even Vāyu failed to perceive it. She laments that in anger she cursed Vīraka unjustly.

Characters & Entities

• Daitya (demon)
• Vāyu
• Vīraka
• Pārvatī/Umā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anger clouds discernment; repentance includes admitting wrongful speech and unjust punishment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse is ethical and narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a moral recognition of error and the need for restraint.