Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 52

Devanagari script

मा शुचः शैलराज त्वं हर्षस्थानेऽतिपुण्यभाक् । श्रृणु तद्वचनं मह्यं यन्मयोक्तं च ह्यर्थवत्

Transliteration

mā śucaḥ śailarāja tvaṃ harṣasthāne'tipuṇyabhāk | śrṛṇu tadvacanaṃ mahyaṃ yanmayoktaṃ ca hyarthavat

Translation

હે શૈલરાજ! શોક ન કર; તું અતિ પુણ્યવાન છે—આ તો હર્ષનો અવસર છે. મારું વચન સાંભળ; હું જે કહું છું તે નિશ્ચયે અર્થવંત છે.

Word by Word

• मा: do not
• मा: Sambandha (Prohibitive/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: mā (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (prohibitive particle)

• शुचः: grieve
• शुचः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: śuc (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular); परस्मैपद; धातु: शुच् (to grieve)

• शैलराज: O king of mountains (Himālaya)
• शैलराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: śaila-rāja (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन (Vocative/8th), एकवचन; पुल्लिङ्ग; षष्ठी-तत्पुरुषः (शैलानां राजा)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/सामान्य, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• हर्षस्थाने: in a place of joy
• हर्षस्थाने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: harṣa-sthāna (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-तत्पुरुषः (हर्षस्य स्थानम्)

• अतिपुण्यभाक्: possessing very great merit
• अतिपुण्यभाक्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ati-puṇya-bhāj (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; पुल्लिङ्ग; उपपद-तत्पुरुषः (अति + पुण्य + भाज् ‘भागिन्’)

• शृणु: hear
• शृणु: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: śru (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: श्रु (to hear)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषणम् (वचनम् इति)

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: vacana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन; ‘मम/मह्यम्’

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

• उक्तम्: said/spoken
• उक्तम्: Kriya (Verbal qualifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: कृदन्त (Past Passive Participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: वच् (to say)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: hi (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/indeed)

• अर्थवत्: meaningful
• अर्थवत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: artha-vat (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त; ‘अर्थः अस्य अस्ति’

Speaker

Nārada (consoling Himālaya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himālaya (as sacred kṣetra-mountain)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Śailarāja (Himālaya)

Visual Art Cues

Scene: A divine speaker consoles Himālaya, the personified king of mountains, urging him to abandon grief and hear meaningful words; the atmosphere is auspicious and elevating.

Characters & Entities

• Himālaya (Śailarāja)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Auspicious events may appear troubling at first; wise counsel reveals their hidden dharmic purpose and joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is directly praised; the verse belongs to a Śaiva narrative setting around Himālaya and the Goddess.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is instruction (upadeśa) rather than a ritual rule.