Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21
Devanagari script
तमायांतं वियत्येव त्रयो दैत्या ह्यवारयन् । गदया दंभदैत्यस्तु ग्रसनः पट्टिशेन तु
Transliteration
tamāyāṃtaṃ viyatyeva trayo daityā hyavārayan | gadayā daṃbhadaityastu grasanaḥ paṭṭiśena tu
Translation
તે આકાશમાં આગળ વધતો હતો ત્યારે ત્રણ દૈત્યોએ તેને અટકાવ્યો—દંભ દૈત્ય ગદા લઈને, અને ગ્રસન પટ્ટિશ (કુહાડી સમાન શસ્ત્ર) લઈને।
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (acc. sg.)
आयान्तम्approaching
आयान्तम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-या (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-विशेषण (coming/approaching)
वियतिin the sky
वियति:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवियत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन (loc. sg.)
एवindeed / just
एव:
Nipata (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
त्रयःthree
त्रयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण (three)
दैत्याdemons (Daityas)
दैत्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (nom. pl.)
हिindeed
हि:
Nipata (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle: indeed/for)
अवारयन्blocked / restrained
अवारयन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-√वृ (धातु) [णिच् causative]
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; णिच्-प्रयोग (caused to stop/blocked)
गदयाwith a mace
गदया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन (instr. sg.)
दंभदैत्यःthe demon Dambha
दंभदैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदंभ + दैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (दंभः नाम दैत्यः)
तुand/but
तु:
Nipata (Contrast/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विभेद-निपात (but/and)
ग्रसनःGrasana (name)
ग्रसनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (proper name)
पट्टिशेनwith a battle-axe
पट्टिशेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपट्टिश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन (instr. sg.); weapon-name (battle-axe)
तुand/but
तु:
Nipata (Contrast/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/contrast)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: In the open sky, three daityas form a blockade against the advancing attacker: Dambha brandishing a mace, Grasana wielding a paṭṭiśa; the third stands poised, creating a triangular interception formation.
Characters & Entities
D
DambhaG
GrasanaD
DaityaFAQs
Dharma’s path often meets coordinated resistance; steadfastness is implied as the proper response.
No tīrtha is mentioned in this verse.
None.