Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 106

Devanagari script

तदेतन्निर्धनत्वाच्च कथं नाम भविष्यति । सत्यमाहुः पुरा वाक्यं पुराणमुनयोऽमलाः

Transliteration

tadetannirdhanatvācca kathaṃ nāma bhaviṣyati | satyamāhuḥ purā vākyaṃ purāṇamunayo'malāḥ

Translation

નિર્ધનતા હોય ત્યારે આ કેવી રીતે શક્ય બને?—એવું લોકો વિચારે છે. પરંતુ પ્રાચીન પુરાણોમાં નિર્મળ મુનિઓએ જે વચન કહ્યું છે, તે નિશ્ચયે સત્ય છે.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• निर्धनत्वात्: from/because of poverty
• निर्धनत्वात्: Apadana (Source/Cause/अपादान)
• Type: Noun
• Root: निर्धनत्व (प्रातिपदिक; निर्धन + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th) अपादान, एकवचन; तद्धितान्त (त्व)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• कथम्: how
• कथम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)

• नाम: indeed/ever (emphasis)
• नाम: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: निपात; प्रश्न/निश्चयार्थ-प्रयोग (emphatic particle)

• भविष्यति: will be/come to be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सत्यम्: truthfully / the truth
• सत्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) कर्म, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as accusative of manner)

• आहुः: they have said
• आहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• वाक्यम्: statement
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) कर्म, एकवचन

• पुराण-मुनयः: the sages of old (ancient sages)
• पुराण-मुनयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक) + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पुराणानां मुनयः)

• अमलाः: pure
• अमलाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (पुराण-मुनयः)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A small assembly: anxious householders questioning a sage; the sage calmly cites ancient Purāṇic truth, palm-leaf manuscript in hand.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even objections arising from poverty are addressed by timeless Purāṇic wisdom; dharma is guided by proven teachings of sages.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is mentioned; the verse is a transition into a general dharma teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual is prescribed here; it introduces an authoritative Purāṇic maxim to follow.