Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 5
Devanagari script
रोषेणाबिपरीतांगास्त्यक्तजीवितचेतसः । समसज्जन्त तेन्योन्यं प्रक्रमेणातिलोहिताः
Transliteration
roṣeṇābiparītāṃgāstyaktajīvitacetasaḥ | samasajjanta tenyonyaṃ prakrameṇātilohitāḥ
Translation
ક્રોધથી વિકૃત અંગવાળા, જીવનચિંતા ત્યજી દીધેલી ચેતનાવાળા તેઓ, અત્યંત રક્તવર્ણ બની ક્રમે આગળ વધીને પરસ્પર પર તૂટી પડ્યા।
Word by Word
रोषेणwith/through anger
रोषेण:
Hetu/Karana (Cause/Instrument)
TypeNoun
Rootरोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/हेतु), एकवचनम्
अभिपरीताङ्गाःhaving contorted limbs
अभिपरीताङ्गाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभि (उपसर्ग) + परि (उपसर्ग) + √इ (धातु) → परीता (कृदन्त) + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः ‘अभिपरीतानि अङ्गानि येषाम्’ (whose limbs are turned/contorted)
त्यक्तजीवितचेतसःreckless, having abandoned concern for life
त्यक्तजीवितचेतसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्यक्त (कृदन्त; √त्यज् धातु) + जीवित (प्रातिपदिक) + चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः ‘त्यक्तं जीवितं चेतः वा येषाम्’ (reckless, having abandoned concern for life)
समसज्जन्तthey clashed/engaged
समसज्जन्त:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √सञ्ज् (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; परस्मैपदम्
तेthey/those (warriors)
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम
अन्योन्यम्each other
अन्योन्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeIndeclinable
Rootअन्य + अन्य (प्रातिपदिक)
Formपरस्परार्थक-अव्ययम् (reciprocal adverb)
प्रक्रमेणin due order/step by step
प्रक्रमेण:
Karana (Manner/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/रीति), एकवचनम्
अतिलोहिताःvery blood-red
अतिलोहिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय) + लोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः ‘अतिशयेन लोहिताः’ (very red/blood-red)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages
Visual Art Cues
Scene: Two forces collide at close quarters; faces contorted with fury, bodies twisted in aggressive stances; armor and limbs smeared red; eyes wide, fixed on the enemy, heedless of death.
FAQs
Anger eclipses discernment; when life is treated as expendable, destruction rapidly multiplies.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.