Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
याम्यानां किंकराणां च अयुतं निष्पिपेष ह । ततस्तदयुतं दृष्ट्वा हतं किंकरवाहिनी
Transliteration
yāmyānāṃ kiṃkarāṇāṃ ca ayutaṃ niṣpipeṣa ha | tatastadayutaṃ dṛṣṭvā hataṃ kiṃkaravāhinī
Translation
તેણે યમના કિંકરોના દસ હજારને ચકડી નાંખ્યા. તે દસ હજાર હત થયેલા જોઈ કિંકરવાહિની ડગમગી ગઈ.
Word by Word
याम्यानाम्of Yama’s (beings)
याम्यानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयाम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — Genitive plural
किंकराणाम्of servants
किंकराणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — Genitive plural
चand
च:
Samuccaya (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक) — conjunction
अयुतम्a myriad (ten thousand)
अयुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular (collective ‘ten thousand’)
निष्पिपेषcrushed, pounded
निष्पिपेष:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + पिष् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — Perfect, 3rd sg
हindeed
ह:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय (पादपूरण/निपात) — emphatic particle
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय (अपादानार्थ/क्रमबोधक) — adverb ‘then/from there’
तत्that
तत्:
Anuyogi/Visheshana (Pronominal modifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — pronoun agreeing with अयुतम्
अयुतम्that myriad
अयुतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअयुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — Accusative singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त) — Absolutive/gerund
हतम्slain, destroyed
हतम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — agreeing with अयुतम्
किंकरवाहिनीthe army of servants
किंकरवाहिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिंकर + वाहिनी (प्रातिपदिक)
Formसमासः षष्ठी-तत्पुरुष (किंकराणां वाहिनी); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A hero devastates ten thousand of Yama’s attendants; the remaining host recoils, shaken by the sight of the slain.
Characters & Entities
Y
YamaK
Kiṃkaras (attendants of Yama)G
Grasana (implied)FAQs
Adharma’s supporting forces collapse when confronted by overwhelming dharmic power; numbers alone do not ensure victory.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.