Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 55

Devanagari script

बाढमित्येव सं प्रोच्य जगाम त्रिदिवं बली । ससैन्यं समरे शक्रं स च बाह्वायुधोऽजयत्

Transliteration

bāḍhamityeva saṃ procya jagāma tridivaṃ balī | sasainyaṃ samare śakraṃ sa ca bāhvāyudho'jayat

Translation

“બાઢમ્” એમ કહી તે પરાક્રમી ત્રિદિવમાં ગયો. સમરમાં સૈન્યসহ શક્રને પરાજિત કરી બાહ્વાયુધ જ વિજયી થયો.

Word by Word

• बाढम्: certainly; yes
• बाढम्: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: बाढ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-प्रतिपादनम् (indeclinable particle of assent/affirmation)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक (emphatic particle)

• सम्: together; completely (as preverb)
• सम्: Sambandha (Preverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)
• Form: अव्यय; उपसर्ग (preverb)

• प्रोच्य: having said
• प्रोच्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव; ‘प्र+वच्’ से (having said)

• जगाम: went
• जगाम: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• त्रिदिवम्: to heaven (the threefold heaven)
• त्रिदिवम्: Karma (Destination/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular)

• बली: Bali
• बली: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (nominative singular)

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (pronoun)

• ससैन्यम्: together with (his) army
• ससैन्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स + सैन्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सह-समास/सहयोगार्थ); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; ‘सैन्य’विशेषणम् (with (his) army)

• समरे: in battle
• समरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन (locative singular)

• शक्रम्: Śakra (Indra)
• शक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular)

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• बाह्वायुधः: (he) whose weapon was his arms
• बाह्वायुधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बाहु + आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: बाहवः आयुधं यस्य/whose weapon is his arms); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन

• अजयत्: defeated
• अजयत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Visual Art Cues

Scene: A fierce battlefield tableau: Bāhvāyudha stands victorious amid broken banners and fleeing devas; Śakra (Indra) and his hosts are routed; the hero’s gaze is steady as he turns toward the celestial path (tridiva).

Characters & Entities

• Śakra (Indra)
• Bāhvāyudha
• Tridiva (Svarga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power and victory are shown as transient within Purāṇic history; even the king of gods can be subdued when cosmic balances shift.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is mentioned; the scene is set in Tridiva (Svarga).

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a battlefield narration.