Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

संप्राप्य वासरं विष्णोर्विष्णुतीर्थेषु सर्वतः । कार्या यात्रा प्रयत्नेन महापुण्य समृद्धये

Transliteration

saṃprāpya vāsaraṃ viṣṇorviṣṇutīrtheṣu sarvataḥ | kāryā yātrā prayatnena mahāpuṇya samṛddhaye

Translation

વિષ્ણુનો પવિત્ર વાસર પ્રાપ્ત થાય ત્યારે, મહાપુણ્યસમૃદ્ધિ માટે, પ્રયત્નપૂર્વક સર્વત્ર વિષ્ણુ-તીર્થોની યાત્રા કરવી જોઈએ।

Word by Word

• सम्प्राप्य: having reached
• सम्प्राप्य: Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund); पूर्वक्रिया (having reached/obtained)

• वासरम्: a day
• वासरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वासर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कालवाचक

• विष्णोः: of Viṣṇu
• विष्णोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• विष्णुतीर्थेषु: at the Viṣṇu sacred fords/shrines
• विष्णुतीर्थेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु-तीर्थ (प्रातिपदिक; विष्णु + तीर्थ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः तीर्थानि)

• सर्वतः: everywhere
• सर्वतः: Adhikarana (Adverbial locus/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; सर्वतः-शब्दः (adverb: on all sides/everywhere)

• कार्या: should be done
• कार्या: Kriya (Obligation/predicative)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृत्य-प्रत्ययान्त (gerundive/obligative: to be done); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘यात्रा’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• यात्रा: pilgrimage
• यात्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: Karana (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• महापुण्य: great merit
• महापुण्य: Sambandha (Qualifier of ‘समृद्धये’/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: महापुण्य (प्रातिपदिक; महा + पुण्य)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-एकवचन (stem-form used as qualifier); कर्मधारयः (महच्च तत् पुण्यम्)

• समृद्धये: for the increase
• समृद्धये: Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: समृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थे

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viṣṇu-tīrthas (collective) of Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim group sets out at dawn on Viṣṇu’s day, carrying tulasī and water-pots, moving from one Viṣṇu-tīrtha to another across Kāśī’s lanes and ghats.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Viṣṇu-tīrthas
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s holiness includes honoring Viṣṇu-tīrthas too; dharma is fulfilled through broad, inclusive sacred travel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The network of Viṣṇu-tīrthas within the Kāśī sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

On Viṣṇu’s designated day, perform yātrā to Viṣṇu-tīrthas with deliberate effort for accruing great puṇya.