Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 91

Devanagari script

लांगलीशस्ततोभ्यर्च्यस्ततस्तु नकुलीश्वरः । परान्नेशमथो नत्वा परद्रव्येश्वरं ततः

Transliteration

lāṃgalīśastatobhyarcyastatastu nakulīśvaraḥ | parānneśamatho natvā paradravyeśvaraṃ tataḥ

Translation

ત્યારબાદ લાંગલીશનું અર્ચન કરવું; પછી નકુલીઈશ્વરના દર્શન. પરાન્નેશને નમસ્કાર કરીને ત્યારપછી પરદ્રવ્યેશ્વર પાસે જવું.

Word by Word

• लाङ्गलीशः: Lāṃgalīśa
• लाङ्गलीशः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लाङ्गली (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverb)

• अभ्यर्च्यः: to be worshipped
• अभ्यर्च्यः: Vidhi (Obligation/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: √अर्च् (धातु) + अभि (उपसर्ग) + यत् (कृत्प्रत्यय)
• Form: यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: to be worshipped), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverb)

• तु: then/indeed
• तु: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विशेष/विरोधबोधक-निपात (particle)

• नकुलीश्वरः: Nakulīśvara
• नकुलीश्वरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नकुली (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• परान्नेशम्: Parānneśa
• परान्नेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• अथो: then
• अथो: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय) + उ (निपात)
• Form: अनन्तरबोधक-अव्यय (sequencing particle: then)

• नत्वा: having bowed
• नत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √नम् (धातु) + क्त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive/gerund)

• परद्रव्येश्वरम्: Paradravyeśvara
• परद्रव्येश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक) + द्रव्य (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• ततः: thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (adverb)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lāṃgalīśa; Nakulīśvara; Parānneśa; Paradravyeśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim worships at Lāṃgalīśa liṅga, then visits Nakulīśvara with a subtle depiction of an ascetic teacher; then bows at Parānneśa with offerings of cooked rice/anna; finally proceeds to Paradravyeśvara where the pilgrim symbolically renounces greed, shown by leaving coins at the threshold as dāna.

Characters & Entities

• Lāṃgalīśa
• Nakulīśvara
• Parānneśa
• Paradravyeśvara
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion in Kāśī is expressed through both worship and humility—pūjā where prescribed and pranāma as the pilgrim moves onward in sacred order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī shrines of Lāṃgalīśa, Nakulīśvara, Parānneśa, and Paradravyeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (abhyarcana) of Lāṃgalīśa and bowing (natvā) to Parānneśa, followed by continued shrine-visitation.