Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 19
Devanagari script
कुंतीश्वरादुत्तरतस्तीर्थं वै कापिलो ह्रदः । तत्र वै स्नानमात्रेण वृषभध्वजपूजनात्
Transliteration
kuṃtīśvarāduttaratastīrthaṃ vai kāpilo hradaḥ | tatra vai snānamātreṇa vṛṣabhadhvajapūjanāt
Translation
કુંતીશ્વરના ઉત્તર તરફ ‘કાપિલ હ્રદ’ નામનું તીર્થ છે. ત્યાં માત્ર સ્નાનથી અને વૃષભધ્વજ (શિવ)ની પૂજાથી પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
Word by Word
कुन्ती-ईश्वरात्from Kuntīśvara
कुन्ती-ईश्वरात्:
Apadāna (Source)
TypeNoun
Rootकुन्ती (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन
उत्तरतःto the north
उत्तरतः:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootउत्तरतः (अव्यय)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (directional adverb)
तीर्थम्a sacred ford/place
तीर्थम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात (emphatic particle)
कापिलःKapila-associated / named Kāpila
कापिलः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकापिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (agreeing with ह्रदः)
ह्रदःlake
ह्रदः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक निपात
स्नान-मात्रेणby mere bathing
स्नान-मात्रेण:
Karaṇa (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करणार्थ (by mere bathing)
वृषभ-ध्वज-पूजनात्from worship of the Bull-bannered (Śiva)
वृषभ-ध्वज-पूजनात्:
Apadāna (Cause/Source)
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक) + ध्वज (प्रातिपदिक) + पूजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थ (from/through worship of the Bull-bannered one)
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāpila Hrada
Type: kund
Visual Art Cues
Scene: A tranquil pond north of a shrine: pilgrims stepping into still water at dawn; a small Śiva shrine with Nandin emblem; offerings on the bank; mist over water.
Characters & Entities
K
KuntīśvaraK
Kāpila-hrada (Kāpila lake/tīrtha)Ś
Śiva (Vṛṣabhadhvaja)FAQs
In Kāśī, even simple acts—bathing and sincere worship—are celebrated as powerful bearers of merit due to the sanctity of place.
Kāpila Hrada, a tīrtha located north of Kuntīśvara.
Snāna (ritual bathing) at Kāpila Hrada and pūjā of Śiva (Vṛṣabhadhvaja).