Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 34
Devanagari script
चक्रपुष्करिणी तीरे ज्योतीरूपेश्वरं तदा । दूरस्थोपीह यो ध्यायेत्तस्य सिद्धिरदूरतः
Transliteration
cakrapuṣkariṇī tīre jyotīrūpeśvaraṃ tadā | dūrasthopīha yo dhyāyettasya siddhiradūrataḥ
Translation
ચક્રપુષ્કરિણીના તટે તે જ્યોતીરૂપેશ્વરનું જે અહીં ધ્યાન કરે, તે દૂર હોય તોય તેની સિદ્ધિ નજીક જ પ્રાપ્ત થાય છે.
Word by Word
चक्रपुष्करिणीCakrapuṣkariṇī
चक्रपुष्करिणी:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक) + पुष्करिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-समासः (चक्रस्य पुष्करिणी); प्रातिपदिक-रूपेण (स्थाननाम)
तीरेon the bank
तीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
ज्योतीरूपेश्वरम्Jyotirūpeśvara
ज्योतीरूपेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootज्योतिर् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः
तदाthen
तदा:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
दूरस्थःone who is far away
दूरस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदूर (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (दूरे स्थितः); विशेषणम् (यः)
अपिeven
अपि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (even/also)
इहhere
इह:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
ध्यायेत्should meditate
ध्यायेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
सिद्धिःsuccess, attainment
सिद्धिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अदूरतःfrom nearby, quickly
अदूरतः:
Manner/Result adjunct (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअदूर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverbial ablative in -तः) ‘from not far/near at hand’
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda to Agastya)
Characters & Entities
C
CakrapuṣkariṇīJ
JyotīrūpeśvaraK
KāśīFAQs
The power of dhyāna is intensified by Kāśī’s sacred geography; sincere remembrance brings quick fruition.
Cakrapuṣkariṇī tīrtha and the Jyotīrūpeśvara shrine.
Dhyāna—meditation on Jyotīrūpeśvara, even without physical proximity.