Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

Devanagari script

अतो हिरण्यगर्भोक्तं हरिप्रोक्तं मुनीरितम् । भवतोक्तं च निखिलं शंभो जानीमहे वयम्

Transliteration

ato hiraṇyagarbhoktaṃ hariproktaṃ munīritam | bhavatoktaṃ ca nikhilaṃ śaṃbho jānīmahe vayam

Translation

અતએવ હિરણ્યગર્ભ (બ્રહ્મા)એ જે કહ્યું, હરિ (વિષ્ણુ)એ જે કહ્યું, મુનિઓએ જે ઉચ્ચાર્યું, અને તમે જે કહો છો—હે શંભુ—તે સર્વ અમે સંપૂર્ણ જાણીએ છીએ.

Word by Word

• अतः: therefore
• अतः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: हेतौ/तस्मात्-अर्थे अव्ययम् (therefore/from that)

• हिरण्यगर्भोक्तम्: spoken by Hiraṇyagarbha
• हिरण्यगर्भोक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यगर्भ + उक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तम् (PPP of वच्/उच्: उक्त), नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; षष्ठी-तत्पुरुषः (hiraṇyagarbhasya uktam)

• हरिप्रोक्तम्: proclaimed by Hari
• हरिप्रोक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हरि + प्रोक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तम् (PPP of प्र+वच्: प्रोक्त), नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; षष्ठी-तत्पुरुषः (hareḥ proktam)

• मुनीरितम्: uttered by sages
• मुनीरितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मुनि + ईरित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तम् (PPP of ईर्/ईरय्: ईरित), नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; षष्ठी-तत्पुरुषः (munināṃ īritam / muner īritam)

• भवतोक्तम्: spoken by you
• भवतोक्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भवत् + उक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तम् (PPP), नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; षष्ठी-तत्पुरुषः (bhavataḥ uktam)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• निखिलम्: entire, all
• निखिलम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः; विशेषणम् (of उक्तम्-समूहः)

• शम्भो: O Śambhu
• शम्भो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, एकवचनम्, सम्बोधन-विभक्तिः

• जानीमहे: we know
• जानीमहे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, बहुवचनम्; आत्मनेपदम्

• वयम्: we
• वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: सर्वनाम, बहुवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः

Speaker

Deductively: the same winged speakers addressing Śiva (Śambhu)

Visual Art Cues

Scene: A didactic assembly: symbolic presences of Hiraṇyagarbha (Brahmā), Hari (Viṣṇu), a circle of ṛṣis, and Śambhu as the culminating teacher; the speakers stand respectfully, indicating they ‘know’ the total teaching-stream.

Characters & Entities

• Hiraṇyagarbha (Brahmā)
• Hari (Viṣṇu)
• Munis (Sages)
• Śambhu (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic truth is framed as consistent across Brahmā, Viṣṇu, sages, and Śiva—implying unity of dharma and revelation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not named in this line; it functions as a doctrinal affirmation within the Kāśī narrative setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the focus is on scriptural authority and comprehensive knowledge.