Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

धन्यो मान्योसि च सतां पूजनीयोसि सद्गुणैः । देवा अपि दिवोदास त्वत्त्रासान्न विमार्गगाः

Transliteration

dhanyo mānyosi ca satāṃ pūjanīyosi sadguṇaiḥ | devā api divodāsa tvattrāsānna vimārgagāḥ

Translation

તમે ધન્ય છો, સજ્જનોમાં માન્ય છો અને તમારા સદ્ગુણોથી પૂજનીય છો. હે દિવોદાસ! દેવતાઓ પણ તમારા ભયથી સન્માર્ગથી ભટકતા નથી.

Word by Word

• धन्यः: fortunate/blessed
• धन्यः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• मान्यः: honourable
• मान्यः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: मान्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण

• असि: you are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• सताम्: of the good/virtuous
• सताम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (सामान्यतः पुं), षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• पूजनीयः: worthy of worship
• पूजनीयः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + अनीय (कृत्-प्रत्यय)
• Form: कृत्प्रत्ययान्त (अनीयत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि-भावः (to be worshipped)

• असि: you are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सद्गुणैः: by (your) good qualities
• सद्गुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (सन्तो गुणा यस्य/ये)

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)

• दिवोदास: O Divodāsa
• दिवोदास: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दिवोदास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; नाम

• त्वत्: from you/your
• त्वत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive) एकवचन-रूप (त्वत्) — ‘from you/your’ अर्थे; (अत्र ‘त्वत्-त्रासात्’ इत्यत्र पूर्वपद)

• त्रासात्: from fear
• त्रासात्: Apadana (Ablative/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्रास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• विमार्गगाः: going on wrong paths/astray
• विमार्गगाः: Visheshya (Predicate complement/विशेष्य)
• Type: Adjective
• Root: वि (उपसर्ग) + मार्ग (प्रातिपदिक) + ग (धातु √गम्)
• Form: कृदन्त (भूतकृदन्त/क्विप्-प्राय), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘विमार्गं गच्छन्ति’ इति विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa dialogue style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Divodāsa

Visual Art Cues

Scene: A courtly praise scene intensifies: the king’s presence radiates authority; symbolic devas appear above, attentive and restrained, indicating cosmic respect for his virtue.

Characters & Entities

• Divodāsa
• devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Moral authority rooted in virtue can restrain even the mighty; righteousness inspires reverence and discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Divodāsa narrative belongs to Kāśī’s sacred history, though this verse does not name a particular shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is encomium (stuti) emphasizing virtue and right conduct.