Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68

Devanagari script

कपर्दीशं समभ्यर्च्य न नरो निरयं व्रजेत् । न पिशाचत्वमाप्नोति कृत्वात्राप्यघमुत्तमम्

Transliteration

kapardīśaṃ samabhyarcya na naro nirayaṃ vrajet | na piśācatvamāpnoti kṛtvātrāpyaghamuttamam

Translation

અહીં કપર્દીશ (શિવ)ની વિધિપૂર્વક પૂજા કરનાર કોઈ મનુષ્ય નરકમાં જતો નથી. અહીં અતિ ઘોર પાપ કર્યું હોય તોય તે પિશાચત્વને પામતો નથી.

Word by Word

• कपर्दीशम्: Kapardīśa (Śiva)
• कपर्दीशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपर्दीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—कपर्दिन् + ईश (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• समभ्यर्च्य: having duly worshipped
• समभ्यर्च्य: Kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु) + सम्- + अभि- (उपसर्ग)
• Form: क्त्वान्त (अव्यय-भाव), पूर्वकालिक क्रिया; ‘समभ्यर्च्य’ = सम्यगभ्यर्चनं कृत्वा

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• निरयम्: hell
• निरयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निरय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• व्रजेत्: would go
• व्रजेत्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• पिशाचत्वम्: state of being a piśāca (ghoul)
• पिशाचत्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिशाचत्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आप्नोति: attains
• आप्नोति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (अव्यय-भाव), पूर्वकालिक क्रिया

• अत्र: here
• अत्र: Adverbial (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• अपि: even
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षा-अव्यय (particle: even/also)

• अघम्: sin
• अघम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अघ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उत्तमम्: great, extreme
• उत्तमम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘अघम्’

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapardīśa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim in Kāśī offers bilva leaves and water to Kapardīśa-liṅga; the atmosphere is protective—dark, fearsome forms of naraka and piśāca recede as the liṅga radiates calm light.

Characters & Entities

• Kapardīśa
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-worship in Kāśī is portrayed as exceptionally purifying—strong enough to avert hellish destinies and spirit-affliction even for severe wrongdoing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapardīśa, a Śiva presence within the sacred geography of Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Samabhyarcana—formal worship/archana of Kapardīśa.