Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 50

Devanagari script

गर्जंति सर्वतीर्थानि स्वस्वधिष्ण्यगतान्यहो । केवलं बलमासाद्य सुमहन्माणिकर्णिकम्

Transliteration

garjaṃti sarvatīrthāni svasvadhiṣṇyagatānyaho | kevalaṃ balamāsādya sumahanmāṇikarṇikam

Translation

પોતપોતાના ધામમાં રહેલા સર્વ તીર્થો આશ્ચર્યથી ગર્જના કરે છે—કે તેઓ માત્ર અતિમહાન મણિકર્ણિકાથી જ બળ પ્રાપ્ત કરે છે.

Word by Word

• गर्जन्ति: roar, thunder
• गर्जन्ति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √garj (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• सर्वतीर्थानि: all tīrthas
• सर्वतीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva + tīrtha (प्रातिपदिक); समास
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि तीर्थानि)

• स्वस्वधिष्ण्यगतानि: having gone to their respective seats
• स्वस्वधिष्ण्यगतानि: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: sva + sva + dhiṣṇya + gata (प्रातिपदिक); समास
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying सर्वतीर्थानि); तत्पुरुषः (स्वस्व-धिष्ण्ये गतानि = gone to their own abodes)

• अहो: ah!, indeed!
• अहो: Bhāva (Exclamation)
• Type: Indeclinable
• Root: aho (अव्यय)
• Form: विस्मयार्थक-अव्यय (exclamation)

• केवलम्: only
• केवलम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: kevala (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोग; क्रियाविशेषण (only/merely)

• बलम्: strength, power
• बलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: bala (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आसाद्य: having attained
• आसाद्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ā + √sad (धातु) + lyap
• Form: अव्ययभावे कृदन्त (absolutive/gerund): ‘having attained/approached’

• सुमहत्: very great
• सुमहत्: Viśeṣaṇa (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: su + mahat (प्रातिपदिक); उपसर्ग-पूर्वपद
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying माणिकर्णिकम्)

• माणिकर्णिकम्: Maṇikarṇikā (as a sacred place)
• माणिकर्णिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: māṇikarṇika (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇikarṇikā (as source of bala for other tīrthas)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: muni (sage)

Visual Art Cues

Scene: Personified tīrthas stand at their own shrines/ghāṭas ‘roaring’ in acclaim, while a towering luminous Maṇikarṇikā dominates the center like a spiritual sun feeding them power.

Characters & Entities

• Maṇikarṇikā
• tīrthas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text presents Maṇikarṇikā as a central reservoir of sanctity, from which other tīrthas derive their potency.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇikarṇikā in Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a praise statement (stuti) asserting Maṇikarṇikā’s exceptional spiritual force.