Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

सदोजिरे च पांडित्यं प्रागल्भ्यं चरणांगणे । आर्जवं बंधुवर्गेषु काठिन्यं क्रयविक्रये

Transliteration

sadojire ca pāṃḍityaṃ prāgalbhyaṃ caraṇāṃgaṇe | ārjavaṃ baṃdhuvargeṣu kāṭhinyaṃ krayavikraye

Translation

સ્થિર ઓજ સાથેનું પાંડિત્ય, પોતાના કાર્યક્ષેત્રમાં પ્રગલ્ભ કુશળતા; બંધુવર્ગમાં આર્જવ, અને ક્રય-વિક્રયમાં દૃઢતા—આ ધર્મયુક્ત વ્યવહારગुणો ગણાય છે।

Word by Word

• सदोजिरे: in the assembly/arena of the learned (sadojire)
• सदोजिरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सदोजिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; (स्थान/समये)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• पांडित्यं: scholarship
• पांडित्यं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाण्डित्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रागल्भ्यं: boldness, confidence
• प्रागल्भ्यं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रागल्भ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• चरणांगणे: in the courtyard at (someone’s) feet; at the feet
• चरणांगणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक) + आङ्गण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘चरणस्य आङ्गणे’

• आर्जवं: straightforwardness
• आर्जवं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आर्जव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• बंधुवर्गेषु: among groups of relatives
• बंधुवर्गेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बन्धु (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; ‘बन्धूनां वर्गेषु’

• काठिन्यं: firmness, strictness
• काठिन्यं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काठिन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• क्रयविक्रये: in buying and selling
• क्रयविक्रये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्रय (प्रातिपदिक) + विक्रय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; द्वन्द्वः (क्रयश्च विक्रयश्च)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Unspecified

Visual Art Cues

Scene: A learned householder in Kāśī consults palm-leaf manuscripts, then conducts a fair transaction at a market near the ghāṭa—using honest weights—while maintaining composed firmness.

Characters & Entities

• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes practical integrity—knowledge, competence, honesty with family, and fairness with firmness in transactions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction belongs to the Kāśī-khaṇḍa’s moral landscape; no single tirtha is specified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is mentioned; the focus is righteous conduct in social and economic life.