Adhyaya 21
આ અધ્યાયમાં સૂત ઋષિઓને તીર્થોની કડી વર્ણવીને વિશેષરૂપે લક્ષ્મી-તીર્થનું માહાત્મ્ય કહે છે. શરૂઆતમાં જટા-તીર્થમાં સ્નાન પાપનાશક ગણાયું છે; ત્યારબાદ શુદ્ધ યાત્રિક લક્ષ્મી-તીર્થમાં જઈ સંકલ્પપૂર્વક સ્નાન કરે તો ઇચ્છિત ફળ સિદ્ધ થાય છે એમ જણાવે છે. પછી મહાભારતનો દૃષ્ટાંત આવે છે. ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં રહેલા યુધિષ્ઠિર (ધર્મપુત્ર) શ્રીકૃષ્ણને પૂછે છે કે મનુષ્ય મહારાજ્ય, ઐશ્વર્ય અને સમૃદ્ધિ કયા ધર્મથી મેળવે? કૃષ્ણ ગંધમાદન પર્વત પ્રદેશમાં આવેલા લક્ષ્મી-તીર્થનું સૂચન કરીને તેને ઐશ્વર્યનું વિશિષ્ટ કારણ કહે છે. ત્યાં સ્નાનથી ધન-ધાન્ય વધે, શત્રુઓ ઘટે, ક્ષાત્રબળ મજબૂત બને, પાપ નાશ પામે અને રોગ શમે એમ કહે છે. યુધિષ્ઠિર એક મહિનો નિયમપૂર્વક વારંવાર સ્નાન કરે છે અને પછી બ્રાહ્મણોને મહાદાન આપી રાજસૂય માટે યોગ્ય બને છે. કૃષ્ણ આગળ સમજાવે છે કે રાજસૂય પહેલાં દિગ્વિજય અને કર/ઉપહાર સંગ્રહ જરૂરી છે. પાંડવો દિગ્વિજય કરીને અપાર ધન સાથે પરત આવે છે અને યુધિષ્ઠિર વિશાળ દાન-દક્ષિણાસહ રાજસૂય યજ્ઞ કરે છે. અંતે સ્પષ્ટ થાય છે કે આ બધાં ફળ લક્ષ્મી-તીર્થના માહાત્મ્યથી જ પ્રાપ્ત થયા; તેનું શ્રવણ-પઠન દુષ્ટ સ્વપ્નો નાશ કરે, ઇષ્ટસિદ્ધિ આપે, આ લોકમાં સમૃદ્ધિ આપે અને અંતે ભોગ પછી મોક્ષ આપે છે.
Shlokas
Verse 1
श्रीसूत उवाच । जटा तीर्थाभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । स्नानं कृत्वा विशुद्धात्मा लक्ष्मीतीर्थं ततो व्रजेत्
શ્રીસૂત બોલ્યા—જટાતીર્થ નામના સર્વ મહાપાતકનાશક તીર્થમાં સ્નાન કરીને આત્મા વિશુદ્ધ થાય; ત્યાર પછી લક્ષ્મીતીર્થ તરફ જવું જોઈએ.
Verse 2
यंयं कामं समुद्दिश्य लक्ष्मीतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते
હે દ્વિજોત્તમો, લક્ષ્મીતીર્થમાં મનુષ્ય જે જે ઇચ્છાને ધ્યેય કરીને સ્નાન કરે છે, તે તે ઇચ્છા નિશ્ચયે પ્રાપ્ત કરે છે.
Verse 3
महादारिद्र्यशमनं महाधान्यसमृद्धिदम् । महादुःखप्रशमनं महासंपद्विवर्धनम्
આ મહાદારિદ્ર્યને શમાવે છે, મહાધાન્ય-સમૃદ્ધિ આપે છે, મહાદુઃખને શાંત કરે છે અને મહાસંપત્તિ વધારે છે.
Verse 4
अत्र स्नात्वा धर्मपुत्रो महदैश्वर्यमाप्तवान् । इन्द्रप्रस्थे वसन्पूर्वं श्रीकृष्णेन प्रचोदितः
અહીં સ્નાન કરીને ધર્મપુત્રે મહાન ઐશ્વર્ય અને સમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી; પૂર્વે ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં વસતાં શ્રીકૃષ્ણની પ્રેરણાથી તે પ્રવૃત્ત થયો।
Verse 5
ऋषय ऊचुः । यथैश्वर्यं धर्मपुत्रो लक्ष्मीतीर्थे निमज्जनात् । आप्तवान्कृष्णवचनात्तन्नो ब्रूहि महामुने
ઋષિઓએ કહ્યું—લક્ષ્મીતિર્થમાં નિમજ્જન કરીને, શ્રીકૃષ્ણના વચનથી પ્રેરિત થઈ, ધર્મપુત્રે કેવી રીતે ઐશ્વર્ય મેળવ્યું? હે મહામુને, અમને કહો।
Verse 6
श्रीसूत उवाच । इन्द्रप्रस्थे पुरा विप्रा धृतराष्ट्रेण चोदिताः । न्यवसन्पांडवाः पंच महाबलपराक्रमाः
શ્રીસૂતે કહ્યું—હે વિપ્રો, પ્રાચીનકালে ધૃતરાષ્ટ્રની આજ્ઞાથી પ્રેરિત થઈ, મહાબલ અને પરાક્રમી પાંચ પાંડવો ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં નિવાસ કરતા હતા।
Verse 7
इन्द्रप्रस्थं ययौ कृष्णः कदाचित्तान्निरीक्षितुम् । तमागतमेभिप्रेक्ष्य पांडवास्ते समुत्सुकाः
એક વખત શ્રીકૃષ્ણ તેમને જોવા ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગયા. તેમનું આગમન જોઈ તે પાંડવો અત્યંત ઉત્સુક બની ગયા।
Verse 8
स्वगृहं प्रापयामासुर्मुदा परमया युताः । कञ्चित्कालमसौ कृष्णस्तत्रावात्सीत्पुरोत्तमे
પરમ આનંદથી યુક્ત થઈ તેઓ તેમને પોતાના ગૃહે લઈ આવ્યા. તે ઉત્તમ નગરમાં શ્રીકૃષ્ણ થોડો સમય ત્યાં જ રહ્યા।
Verse 9
कदाचित्कृष्णमाहूय पूजयित्वा युधिष्ठिरः । पप्रच्छ पुंडरीकाक्षं वासुदेवं जगत्पतिम्
એક વખત યુધિષ્ઠિરે શ્રીકૃષ્ણને બોલાવી વિધિપૂર્વક પૂજન કર્યું અને પછી કમળનેત્ર જગત્પતિ વાસુદેવને પ્રશ્ન કર્યો।
Verse 10
युधिष्ठिर उवाच । कृष्णकृष्ण महाप्राज्ञ येन धर्मेण मानवाः । लभंते महदैश्वर्यं तन्नो ब्रूहि महामते । इत्युक्तो धर्मपुत्रेण कृष्णः प्राह युधिष्ठिरम्
યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—હે કૃષ્ણ, હે કૃષ્ણ, મહાપ્રાજ્ઞ! કયા ધર્મથી મનુષ્યો મહાન ઐશ્વર્ય અને સમૃદ્ધિ મેળવે છે? હે મહામતે, અમને તે કહો. ધર્મપુત્રે એમ કહ્યે પછી કૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને ઉત્તર આપ્યો।
Verse 11
श्रीकृष्ण उवाच । धर्मपुत्र महाभाग गन्धमादनपर्वते
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા—હે ધર્મપુત્ર, હે મહાભાગ! ગંધમાદન પર્વત પર…
Verse 12
लक्ष्मी तीर्थमिति ख्यातमस्त्यैश्वर्यैककारणम् । तत्र स्नानं कुरुष्व त्वमैश्वर्यं ते भविष्यति
લક્ષ્મીતિર્થ નામે પ્રસિદ્ધ એક તીર્થ છે, જે ઐશ્વર્યનું એકમાત્ર કારણ કહેવાય છે. તું ત્યાં સ્નાન કર; તને નિશ્ચયે ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત થશે।
Verse 13
तत्र स्नानेन वर्धंते धनधान्यसमृद्धयः । सर्वे सपत्ना नश्यंति क्षात्रमेषां विवर्द्धते
ત્યાં સ્નાન કરવાથી ધન અને ધાન્યની સમૃદ્ધિ વધે છે. બધા શત્રુ-પ્રતિસ્પર્ધીઓ નાશ પામે છે અને તેમનું ક્ષાત્રબળ તથા રાજશક્તિ સતત વધે છે।
Verse 14
तीर्थे सस्नुः पुरा देवा लक्ष्मीनामनि पुण्यदे । अलभन्त्सर्वमैश्वर्यं तेन पुण्येन धर्मज
હે પુણ્યપ્રદ! પ્રાચીનકાળે દેવોએ ‘લક્ષ્મી’ નામના તીર્થમાં સ્નાન કર્યું; એ જ પુણ્યથી, હે ધર્મપુત્ર, તેમણે સર્વ ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત કર્યું.
Verse 15
असुरांश्च महावीर्यान्समरे जघ्नुरंजसा । मही लक्ष्मीश्च धर्मश्च तत्तीर्थस्नायिनां नृणाम्
તેઓએ સમરમાં મહાવીર્ય અસુરોને સહેલાઈથી સંહાર્યા. તે તીર્થમાં સ્નાન કરનાર મનુષ્યો માટે ભૂમિ-રાજ્ય, લક્ષ્મી અને ધર્મ દૃઢપણે પ્રતિષ્ઠિત થાય છે.
Verse 16
भविष्यत्यचिरादेव संशयं मा कृथा इह । तपोभिः क्रतुभिर्दानैराशीर्वादैश्च पांडव
આ અચિર જ નિશ્ચયે થશે—અહીં શંકા ન કર. તપ, યજ્ઞ, દાન અને આશીર્વાદોથી, હે પાંડવ…
Verse 17
ऐश्वर्यं प्राप्यते यद्वल्लक्ष्मीतीर्थनिमज्जनात् । सर्वपापानि नश्यंति विप्रा यांति लयं सदा
જેમ લક્ષ્મી-તીર્થમાં નિમજ્જનથી ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત થાય છે, તેમ જ સર્વ પાપો નાશ પામે છે; અને બ્રાહ્મણો સદા (સંસારબંધનથી) લયને પામે છે.
Verse 18
व्याधयश्च विनश्यंति लक्ष्मीतीर्थनिषेवणात् । श्रेयः सुविपुलं लोके लभ्यते नात्र संशयः
લક્ષ્મી-તીર્થનું શ્રદ્ધાપૂર્વક સેવન કરવાથી રોગો પણ નાશ પામે છે. આ લોકમાં મહાન શ્રેય અને શુભસમૃદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે—એમાં શંકા નથી.
Verse 19
स्नानमात्रेण वै लक्ष्म्यास्तीर्थेऽस्मि न्धर्मनंदन । रंभामप्सरसां श्रेष्ठां लब्धवानवधो नृपः
હે ધર્મનંદન! આ લક્ષ્મીતીર્થમાં માત્ર એક વાર સ્નાન કરવાથી અવધના રાજાએ અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ રંભાને પ્રાપ્ત કરી—આ તીર્થની પ્રત્યક્ષ મહિમા છે।
Verse 21
तस्मात्त्वमपि राजेंद्र लक्ष्मीतीर्थे शुभप्रदे । स्नात्वा वृकोदरमुखैरनुजैरपि संवृतः
અતએવ હે રાજેન્દ્ર! શુભપ્રદ લક્ષ્મીતીર્થમાં તું પણ સ્નાન કર; અને વૃકોદર (ભીમ) મુખ્ય એવા નાના ભાઈઓ સાથે પરિભ્રમિત રહેજે।
Verse 22
लप्स्यसे महतीं लक्ष्मीं जेष्यसे च रिपूनपि । संदेहो नात्र कर्तव्यः पैतृष्वसेय धर्मज
તું મહાન લક્ષ્મી (સમૃદ્ધિ) પ્રાપ્ત કરશ અને શત્રુઓને પણ જીતશ. હે ધર્મજ, પિતૃકુલના સ્વજન! તેમાં શંકા કરવી નહીં।
Verse 23
इत्युक्तो धर्मपुत्रोऽयं कृष्णेनाद्भुतदर्शनः । सानुजः प्रययौ शीघ्रं गन्धमादनपर्वतम्
કૃષ્ણે આમ કહ્યે પછી અદ્ભુત દર્શનવાળા ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર નાના ભાઈઓ સાથે ઝડપથી ગંધમાદન પર્વત તરફ નીકળી પડ્યો।
Verse 24
लक्ष्मी तीर्थं ततो गत्वा महदैश्वर्यकारणम् । सस्नौ युधिष्ठिरस्तत्र सानुजो नियमान्वितः
પછી યુધિષ્ઠિરે મહાન ઐશ્વર્યનું કારણ એવા લક્ષ્મીતીર્થમાં જઈ, ત્યાં નાના ભાઈઓ સાથે નિયમોનું પાલન કરતાં સ્નાન કર્યું।
Verse 25
लक्ष्मतीर्थस्य तोये स सर्वपातकनाशने । सानुजो मासमेकं तु सस्नौ नियमपूर्वकम्
સર્વ પાપનો નાશ કરનાર લક્ષ્મી-તીર્થના જળમાં તેણે પોતાના અનુજો સહિત નિયમપૂર્વક પૂરું એક માસ સ્નાન કર્યું।
Verse 26
गोभूतिलहिरण्यादीन्ब्राह्मणेभ्यो ददौ बहून् । सानुजो धर्मपुत्रोऽसाविंद्रप्रस्थं ययौ ततः
તેણે બ્રાહ્મણોને ગાયો, ભૂમિ, તલ, સોનું વગેરે અનેક દાન આપ્યાં; ત્યારબાદ તે ધર્મપુત્ર અનુજો સહિત ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગયો।
Verse 27
राजसूयक्रतुं कर्तुं तत एच्छद्युधिष्ठिरः । कृष्णं समाह्वयामास यियक्षुर्धर्मनंदनं
ત્યારબાદ યુધિષ્ઠિરે રાજસૂય યજ્ઞ કરવાનું ઇચ્છ્યું; યજ્ઞ કરવા ઉત્સુક ધર્મનંદને શ્રીકૃષ્ણને બોલાવ્યા।
Verse 28
कृष्णो धर्मजदूतेन समाहूतः ससंभ्रमः । चतुर्भिरश्वैः संयुक्तं रथमा रुह्य वेगिनम्
ધર્મરાજના દૂતના આહ્વાને શ્રીકૃષ્ણ ઉત્સાહપૂર્વક ચાર ઘોડાં જોડાયેલા વેગવાન રથ પર ચઢ્યા।
Verse 29
सत्यभामासहचर इंद्रप्रस्थं समाययौ । तमागतं समालोक्य प्रमोदाद्धर्मनंदनः
સત્યભામા સાથે તેઓ ઇન્દ્રપ્રસ્થ પહોંચ્યા; તેમના આગમનને જોઈ ધર્મનંદન (યુધિષ્ઠિર) આનંદથી છલકાઈ ઊઠ્યો।
Verse 30
न्यवेदयत्स कृष्णाय राजसूयोद्यमं तदा । अन्वमन्यत कृष्णोपि तथैव क्रियतामिति
ત્યારે તેણે શ્રીકૃષ્ણને રાજસૂય યજ્ઞના ઉપક્રમની વાત નિવેદી. શ્રીકૃષ્ણે પણ મંજૂરી આપી કહ્યું—“એ જ રીતે કરાવ.”
Verse 31
वाक्यं च युक्तिसंयुक्तं धर्मपुत्रमभाषत । पैतृष्वस्रेय धर्मात्मञ्च्छृणु पथ्यं वचो मम
પછી તેણે યુક્તિથી સંયુક્ત વચન ધર્મપુત્રને કહ્યું—“હે પિતૃ-ભગિનીપુત્ર, હે ધર્માત્મા! મારું હિતકારક વચન સાંભળ.”
Verse 32
दुष्करो राजसूयोऽयं सर्वैरपि महीश्वरैः । अनेकशतपादातरथकुंजरवाजिमान्
આ રાજસૂય યજ્ઞ સર્વ ભૂપતિઓ માટે પણ દુષ્કર છે; તેમાં સૈકડો પદાતિ, રથ, ગજ અને અશ્વોથી યુક્ત મહાબળ જોઈએ.
Verse 33
महीपतिरिमं यज्ञं कर्तुमर्हति नेतरः । दिशो दश विजेतव्या प्रथमं वलिना त्वया
આ યજ્ઞ કરવાને યોગ્ય માત્ર ધરતીનો સમ્રાટ છે, બીજો કોઈ નહીં. તેથી પ્રથમ તારે પોતાના બળથી દસેય દિશાઓ જીતવી જોઈએ.
Verse 34
पराजितेभ्यः शत्रुभ्यो गृहीत्वा करमुत्तमम् । तेन कांचनजातेन कर्तव्योऽयं क्रतूत्तमः
શત્રુ રાજાઓને પરાજિત કરીને તેમની પાસેથી ઉત્તમ કર-ભેટ ગ્રહણ કર; તે રીતે પ્રાપ્ત થયેલા સોનાથી જ આ શ્રેષ્ઠ ક્રતુ કરવો જોઈએ.
Verse 35
रोचये युक्तिविदहं न हि त्वां भीषयामि भोः । अतः क्रतुसमारंभात्पूर्वं दिग्विजयं कुरु
હું યુક્તિ જાણીને તમને સમજાવું છું; હે રાજન, હું તમને ભયભીત કરતો નથી. તેથી યજ્ઞ આરંભ કરતાં પહેલાં દિગ્વિજય કરો.
Verse 36
ततो धर्मात्मजः श्रुत्वा कृष्णस्य वचनं हितम् । प्रशंसन्देवकीपुत्रमाजुहाव निजानुजान्
ત્યારે ધર્માત્મજ યુધિષ્ઠિરે કૃષ્ણના હિતકારક વચન સાંભળી દેવકીપુત્રની પ્રશંસા કરી અને પોતાના નાનાં ભાઈઓને બોલાવ્યા.
Verse 37
आहूय चतुरो भ्रातॄन्धर्मजः प्राह हर्षयन् । अयि भीम महाबाहो बहुवीर्य धनंजय
ચાર ભાઈઓને બોલાવી ધર્મજ યુધિષ્ઠિરે તેમને હર્ષિત કરતાં કહ્યું—“અયિ મહાબાહુ ભીમ! બહुवીર્ય ધનંજય!”
Verse 38
यमौ च सुकुमागंगौ शत्रुसंहारदीक्षितौ । चिकीर्षामि महायज्ञं राजसूयमनुत्तमम्
અને તમે બંને યમજ—સુકુમાર અંગવાળા છતાં શત્રુસંહાર માટે દીક્ષિત—હું અનુત્તમ રાજસૂય મહાયજ્ઞ કરવાનું ઇચ્છું છું.
Verse 39
स च सर्वान्रणे जित्वा कर्तव्यः पृथिवीपतीन् । अतो विजेतुं भूपालांश्चत्वरोऽपि ससैनिकाः
અને તે કાર્ય યુદ્ધમાં પૃથ્વીના સર્વ રાજાઓને જીતીને જ કરવાનું છે. તેથી તમે ચારેય તમારા-તમારા સૈન્ય સાથે ભૂપાલોને જીતવા પ્રસ્થાન કરો.
Verse 40
दिशश्चतस्रो गच्छंतु भवंतो वीर्यवत्तराः । युष्माभिराहतैर्द्रव्यैः करिष्यामि महाक्रतुम्
હે અતિ પરાક્રમી વીરો! તમે ચારેય દિશાઓમાં જાઓ. તમે લાવેલી ધન-સંપત્તિથી હું મહાક્રતુ (મહાયજ્ઞ) કરીશ.
Verse 41
इत्युक्ताः सादरं सर्वे वृकोदरमुखास्तदा । प्रसन्नवदना भूत्वा धर्मपुत्रानुजाः पुरात्
આ રીતે સન્માનપૂર્વક કહ્યા પછી, વૃકોદર (ભીમ) આગેવાન બની, ધર્મપુત્રના અનુજ બધા પ્રસન્નમુખે નગરમાંથી નીકળી પડ્યા.
Verse 42
राज्ञां जयाय सर्वासु निर्ययुर्दिक्षु पांडवाः । ते सर्वे नृपतीञ्जित्वा चतुर्दिक्षु स्थितान्बहून्
રાજાઓને જીતવા માટે પાંડવો સર્વ દિશાઓમાં નીકળી પડ્યા. તેમણે ચારેય દિશાઓમાં સ્થિત અનેક નૃપતિઓને પરાજિત કર્યા.
Verse 43
स्ववशे स्थापयित्वा तान्नृपतीन्पांडुनंदनाः । तैर्दत्तं बहुधा द्रव्यमसंख्यातमनुत्तमम्
તે નૃપતિઓને પોતાના વશમાં સ્થાપિત કરીને પાંડુનંદનોએ તેમની તરફથી કરરૂપે અપાયેલું અનેક પ્રકારનું અસંખ્ય ઉત્તમ ધન પ્રાપ્ત કર્યું.
Verse 44
आदाय स्वपुरं तूर्णमाययुः कृष्णसंश्रयाः । भीमः समाययौ तत्र महाबलपराक्रमः
તે ધન લઈને, કૃષ્ણના આશ્રયમાં, તેઓ ઝડપથી પોતાના નગરમાં પાછા આવ્યા. ત્યાં મહાબલ-પરાક્રમી ભીમ પણ આવી પહોંચ્યો.
Verse 45
शतभारसुवर्णानि समादाय पुरोत्तमम् । सहस्रं भारमादाय सुवर्णानां ततोऽर्जुनः
સો ભાર સોનું લઈને તે ઉત્તમ નગરમાં પહોંચ્યો. ત્યારબાદ અર્જુન પણ હજાર ભાર સ્વર્ણ લઈને ત્યાં આવ્યો.
Verse 46
शक्रप्रस्थं समायातो महाबलपराक्रमः । शतभारं सुवर्णानां प्रगृह्य नकुलस्तथा
મહાબળ અને પરાક્રમી તે શક્રપ્રસ્થમાં આવ્યો. તેમ જ નકુલ પણ સો ભાર સ્વર્ણ લઈને ત્યાં પહોંચ્યો.
Verse 47
समागतो महातेजाः शक्रप्रस्थं पुरोत्तमम् । दत्तान्विभीषणेनाथ स्वर्णतालांश्चतुर्दश
મહાતેજસ્વી તે શક્રપ્રસ્થ નામના ઉત્તમ નગરમાં આવ્યો અને વિભીષણદત્ત ચૌદ સુવર્ણ-તાલ (ધ્વજસ્તંભ) લઈને આવ્યો.
Verse 48
दाक्षिणात्यमहीपानां गृहीत्वा धनसंचयम् । सहदेवोपि सहसा समा यातो निजां पुरीम्
દક્ષિણ દેશના રાજાઓનો સંચિત ધનસંગ્રહ લઈને સહદેવ પણ ત્વરાથી પોતાની નગરીમાં પરત આવ્યો.
Verse 49
लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतान्यपि । सुवर्णानि ददौ कृष्णो धर्मपुत्राय यादवः
યાદવ શ્રીકૃષ્ણે ધર્મપુત્રને અપરિમિત સ્વર્ણ આપ્યું—લક્ષ-કોટિના હજારો, તેમજ লক্ষ-કોટિના સૈકડાઓ પણ.
Verse 50
स्वानुजैराहृतैरेवमसं ख्यातैर्महाधनैः । कृष्णदत्तैरसंख्यातैर्धनैरपि युधिष्ठिरः
આ રીતે યુધિષ્ઠિર પણ પોતાના કનિષ્ઠ ભાઈઓ દ્વારા લાવવામાં આવેલા અપાર મહાધનથી તથા શ્રીકૃષ્ણે આપેલા અસંખ્ય ધનરાશિથી અત્યંત સમૃદ્ધ થયો।
Verse 51
कृष्णाश्रयोऽयजद्विप्रा राजसूयेन पांडवः । तस्मिन्यागे ददौ द्रव्यं ब्राह्मणेभ्यो यथेष्टतः
હે બ્રાહ્મણો, શ્રીકૃષ્ણના આશ્રયે પાંડવે રાજસૂય યજ્ઞ કર્યો; અને તે યજ્ઞમાં બ્રાહ્મણોને તેમની ઇચ્છા મુજબ દ્રવ્યદાન આપ્યું।
Verse 52
अन्नानि प्रददौ तत्र ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिरः । वस्त्राणि गाश्च भूमिं च भूषणानि ददौ तथा
ત્યાં યુધિષ્ઠિરે બ્રાહ્મણોને અન્નદાન આપ્યું; તેમજ વસ્ત્રો, ગાયો, ભૂમિ અને આભૂષણો પણ દાનમાં આપ્યાં।
Verse 53
अर्थिनः परितुष्यंति यावता कांचनादिना । ततोपि द्विगुणं तेभ्यो दापयामास धर्मजः
સોનાં વગેરે જેટલાથી યાચકો સંતોષ પામે, તેનાથી પણ દ્વિગુણ દાન ધર્મપુત્રે તેમને અપાવ્યું।
Verse 54
इयंति दत्तान्यर्थिभ्यो धनानि विविधान्यपि । इतीयत्तां परिच्छेत्तुं न शक्ता ब्रह्मकोटयः
યાચકોને એટલું અને એટલા પ્રકારનું ધન દાનમાં અપાયું કે તેની સંપૂર્ણ પરિમિતિ નક્કી કરવા કરોડો બ્રહ્માઓ પણ સમર્થ નથી।
Verse 55
अर्थिभिर्दीयमानानि दृष्ट्वा तत्र धनानि वै । सर्वस्वमप्यहो राज्ञा दत्तमित्यब्रवीज्जनः
ત્યાં યાચકોને ધન વહેંચાતું જોઈ લોકો બોલ્યા—“અહો! રાજાએ તો પોતાનું સર્વસ્વ પણ દાન કરી દીધું!”
Verse 57
स्वल्पं हि दत्तमर्थिभ्य इत्यवोचञ्जनास्तदा । इष्ट्वैवं राजसूयेन धर्मपुत्रः सहानुजः
ત્યારે લોકો એ પણ બોલ્યા—“યાચકોને તો થોડું જ અપાયું છે।” આ રીતે રાજસૂય યજ્ઞ કરીને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર પોતાના અનુજો સાથે…
Verse 58
बहुवित्तसमृद्धः सन्रेमे तत्र पुरोत्तमे । लक्ष्मीतीर्थस्य माहात्म्याद्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
અપાર ધનસંપત્તિથી સમૃદ્ધ બની તે ત્યાં ઉત્તમ નગરીમાં આનંદિત થયો—લક્ષ્મીતિર્થના માહાત્મ્યથી ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર।
Verse 59
लेभे सर्वमिदं विप्रा अहो तीर्थस्य वैभवम् । इदं तीर्थं महापुण्यं महा दारिद्यनाशनम्
“હે વિપ્રો! તેણે આ બધું પ્રાપ્ત કર્યું—અહો, આ તીર્થનું વૈભવ! આ તીર્થ મહાપુણ્યદાયક અને મહાદારિદ્ર્યનાશક છે।”
Verse 60
धनधान्यप्रदं पुंसां महापातकनाशनम् । महानरकसंहर्तृ महादुःखनिवर्तकम्
આ મનુષ્યોને ધન-ધાન્ય આપનારું, મહાપાતકોનો નાશ કરનારું, મહાન નરકોનો સંહાર કરનારું અને મહાદુઃખ નિવારનારું છે।
Verse 61
मोक्षदं स्वर्गदं नित्यं महाऋण विमोचनम् । सुकलत्रप्रदं पुंसां सुपुत्रप्रदमेव च
આ નિત્ય મોચ્ષ અને સ્વર્ગ આપનારું છે તથા મહાઋણમાંથી મુક્તિ કરનારું છે. પુરુષોને સદાચારિણી પત્ની આપે છે અને નિશ્ચયે સુપુત્રો પણ પ્રદાન કરે છે.
Verse 62
एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । एतद्वः कथितं विप्रा लक्ष्मीतीर्थस्य वैभवम्
આ તીર્થ સમાન બીજું કોઈ તીર્થ ભૂતકાળમાં નહોતું અને ભવિષ્યમાં પણ નહીં થાય. હે વિપ્રો, લક્ષ્મીતિર્થનું વૈભવ તમને કહેલું છે.
Verse 63
दुःस्वप्ननाशनं पुण्यं सर्वाभीष्टप्रसाधकम् । यः पठेदिममध्यायं शृणुते वा सभक्तिकम्
આ પુણ્યમય વર્ણન દુઃસ્વપ્નોનો નાશ કરે છે અને સર્વ અભીષ્ટ સિદ્ધ કરે છે. જે આ અધ્યાયનું પાઠ કરે અથવા ભક્તિપૂર્વક સાંભળે—
Verse 64
धनधान्यसमृद्धः स्यात्स नरो नास्ति संशयः । भुक्त्वेह सकलान्भोगान्देहांते मुक्तिमाप्नुयात्
તે મનુષ્ય ધન-ધાન્યથી સમૃદ્ધ બને છે—એમાં શંકા નથી. અહીં સર્વ ભોગો ભોગવીને, દેહાંતરે તે મુક્તિ પામે છે.