Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 31

Devanagari script

ततः शशाप तं कोपाच्छायासंज्ञा यमं नृप । किंचित्प्रस्फुरमाणोष्ठी विचलत्पाणिपल्लवा

Transliteration

tataḥ śaśāpa taṃ kopācchāyāsaṃjñā yamaṃ nṛpa | kiṃcitprasphuramāṇoṣṭhī vicalatpāṇipallavā

Translation

હે રાજન! ત્યારે ક્રોધથી જેના હોઠ ફફડી રહ્યા હતા અને હાથ ધ્રૂજી રહ્યા હતા તેવી છાયા-સંજ્ઞાએ યમને શ્રાપ આપ્યો.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्यय (then)

• शशाप: cursed
• शशाप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद (3rd person singular, Perfect, Parasmaipada)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)

• कोपात्: from anger
• कोपात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Ablative, Singular)

• छायासंज्ञा: Chāyā (named Chāyā)
• छायासंज्ञा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक) + संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (छाया-नाम्नी/छाया-रूपा संज्ञा), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)

• यमम्: Yama
• यमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Vocative, Singular)

• किंचित्: slightly
• किंचित्: Sambandha (Degree/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किंचित् (अव्यय/सर्वनाम)
• Form: परिमाणवाचक-अव्यय (to some extent/slightly)

• प्रस्फुरमाणोष्ठी: whose lips were quivering
• प्रस्फुरमाणोष्ठी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र (उपसर्ग) + स्फुर् (धातु) + शानच् (कृदन्त) + ओष्ठी (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (प्रस्फुरमाणौ ओष्ठौ यस्याः), शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त-पूर्वपद, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)

• विचलत्पाणिपल्लवा: whose hand-tips were trembling
• विचलत्पाणिपल्लवा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि (उपसर्ग) + चल् (धातु) + शतृ (कृदन्त) + पाणि (प्रातिपदिक) + पल्लव (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (विचलन्ति पाणिपल्लवाः यस्याः), शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त-पूर्वपद, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)

Speaker

Vyāsa (continuing narrative; addressing a king/listener)

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: Chāyā, trembling with rage, lips quivering, hands shaking, pronounces a curse toward Yama; the air feels charged, with Yama startled yet composed.

Characters & Entities

• Chāyā
• Saṃjñā
• Yama

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Uncontrolled anger (krodha) quickly turns into harmful speech and curses, binding both parties in suffering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No holy site is mentioned; it is a dramatic moment in the mythic account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.