Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 64

Devanagari script

सोऽपि पापैर्विनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते । न विषं क्रमते तेषां विचरन्ति यथेच्छया

Transliteration

so'pi pāpairvinirmuktaḥ śivaloke mahīyate | na viṣaṃ kramate teṣāṃ vicaranti yathecchayā

Translation

તે પણ પાપોથી મુક્ત થઈ શિવલોકમાં મહિમાવાન થાય છે. તેમને વિષ અસર કરતું નથી, અને તેઓ ઇચ્છાનુસાર વિહરે છે।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha/Emphasis (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपातः (also/even)

• पापैः: from sins (by sins as reference)
• पापैः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• विनिर्मुक्तः: freed
• विनिर्मुक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वि+निर्+मुच् (धातु) → विनिर्मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• शिवलोके: in Śiva's world
• शिवलोके: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव-लोक (प्रातिपदिक; शिव + लोक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• महीयते: is honored
• महीयते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मह् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is honored/glorified)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः (negation particle)

• विषम्: poison
• विषम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• क्रमते: approaches/attacks
• क्रमते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्; सर्वनाम

• विचरन्ति: they roam
• विचरन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+चर् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्

• यथेच्छया: as they please
• यथेच्छया: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा-इच्छा (प्रातिपदिक; यथा + इच्छा)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; तृतीया-एकवचनान्त-रूपेण क्रियाविशेषणम् (adverbial: as they wish)

Speaker

Narrator (continuing the phalaśruti of the Maṇināga tīrtha-ākhyāna)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Maṇināga

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpottama / Pāṇḍunandana

Visual Art Cues

Scene: A devotee purified by hearing/reading the māhātmya, shown with a radiant aura; a serpent’s poison is rendered harmless (a snake with lowered hood), while above appears Śiva-loka—Śiva’s luminous realm—bestowing honor and protection.

Characters & Entities

• Śiva
• Śivaloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to Śiva and engagement with tīrtha-māhātmya grants purification and divine protection, culminating in Śiva’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Maṇināga Tīrtha, through the stated fruit of hearing/reading its account.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, śravaṇa/pāṭha of the tīrtha-ākhyāna, whose fruits are being described.